Jak chronić kury przed drapieżnikami: lis, kuna, jastrząb

Rano idziesz do kurnika, a tam cisza, rozrzucone pióra i brak połowy stada. To jeden z najgorszych momentów w przydomowej hodowli, a jednocześnie taki, któremu w większości przypadków da się zapobiec. Żeby skutecznie chronić ptaki, trzeba najpierw wiedzieć, kto na nie poluje, o jakiej porze i którędy wchodzi. W tym poradniku wyjaśniamy, co dusi kury i zostawia je na miejscu, jak kuna zabija kury, a także jak odstraszyć lisa od kur i co zrobić, gdy nad wybiegiem krąży jastrząb.

Co dusi kury i zostawia je w kurniku: jak rozpoznać sprawcę

Każdy drapieżnik poluje inaczej i zostawia inne ślady. Zanim zaczniesz cokolwiek naprawiać, obejrzyj dokładnie kurnik i wybieg: sprawdź, czy ptaki zniknęły, czy leżą na miejscu, gdzie mają rany i którędy napastnik mógł wejść. Zwróć uwagę na pióra. Ptak drapieżny wyrywa je w całości, więc dudki są nienaruszone, a ssak je odgryza i zostawia postrzępione końcówki. Poniższa tabela pomoże Ci zawęzić listę podejrzanych.

Drapieżnik	Kiedy atakuje	Typowe ślady	Najlepsze zabezpieczenie
Lis	zmierzch, noc i świt, wiosną także w dzień	brak jednej lub kilku kur, rozrzucone pióra, podkop pod siatką	wkopana siatka, zamykanie na noc, pastuch elektryczny
Kuna	noc	wiele zabitych kur w kurniku, rany na szyi i karku, odgryzione głowy	szczelny kurnik, siatka zgrzewana o drobnych oczkach
Jastrząb	dzień, najczęściej od jesieni do wiosny	jedna kura oskubana na miejscu, krąg wyrwanych piór, wyjedzona pierś	siatka nad wybiegiem, kryjówki
Szczur	noc	znikające jajka i pisklęta, nory przy fundamencie, nadgryziona pasza	pasza w zamkniętych pojemnikach, drobna siatka, porządek
Pies	dzień	wiele pogryzionych, porozrzucanych kur, których nikt nie zjadł, rozerwana siatka	mocne, wysokie ogrodzenie i rozmowa z właścicielem
Łasica	dzień i noc	zagryzione pisklęta i młode ptaki, małe rany z tyłu głowy	zamknięcie szpar powyżej 2,5 cm

Jak kuna zabija kury i którędy wchodzi

Kuna domowa, zwana kamionką, mieszka blisko ludzi: na strychach, w stodołach i w stertach drewna. Poluje nocą, świetnie się wspina i przeciska przez otwór, w którym zmieści głowę, czyli przez szparę szeroką na kilka centymetrów. Zabija szybkim ugryzieniem w szyję, kark lub tył głowy. Wbrew ludowemu przekonaniu nie wypija krwi, a ślady na szyi to po prostu rany po zębach.

Najbardziej przerażające jest to, że kuna zabija dużo więcej, niż jest w stanie zjeść. Nie wynika to z okrucieństwa, tylko z odruchu: trzepoczące w zamkniętym pomieszczeniu ptaki wyzwalają u niej kolejne ataki, dopóki cokolwiek się rusza. Dlatego po jej wizycie znajdujesz kilka albo kilkanaście martwych kur, często z odgryzionymi głowami, a brakuje jednej lub żadnej. Jedyną skuteczną obroną jest kurnik szczelny jak pudełko, bo kuny nie zatrzyma ani wysoki płot, ani cienka siatka.

Jak odstraszyć lisa od kur

Lis jest cierpliwy i uczy się rozkładu dnia gospodarstwa. Najczęściej przychodzi o zmierzchu i o świcie, ale od maja do lipca, kiedy karmi młode, poluje także w biały dzień. W odróżnieniu od kuny zwykle zabiera zdobycz ze sobą, więc po ataku brakuje kur, a na trawie zostają kępy piór ciągnące się w stronę płotu.

Zapachy, błyskające lampki i włączone radio działają na lisa krótko, zwykle do chwili, gdy przekona się, że nic mu nie grozi. Trwały efekt dają tylko przeszkody fizyczne. Siatkę ogrodzenia wkop na 30-40 cm albo wywiń płasko na zewnątrz, a wybieg ogrodź do wysokości 1,8-2 m. Bardzo skuteczny jest pastuch elektryczny z przewodami poprowadzonymi na zewnątrz ogrodzenia, na wysokości około 15-20 cm i wyżej, bo lis najpierw bada płot nosem. Najważniejsze pozostaje jednak zamykanie kur przed zmierzchem, każdego dnia bez wyjątku. Jak zbudować ogrodzenie, opisujemy w tekście Wybieg dla kur.

Jak odstraszyć jastrzębia od kur

Jastrząb poluje w dzień, z zaskoczenia, nadlatując nisko zza drzew lub budynków. Najwięcej ataków zdarza się od jesieni do wczesnej wiosny, kiedy na wybiegach brakuje osłony z liści. Zwykle zabija jedną kurę i zjada ją na miejscu, zostawiając krąg wyrwanych piór i tuszkę z wyjedzoną piersią. Najbardziej narażone są ptaki małe, młode i białe, dobrze widoczne z góry, na przykład Leghorny.

Wszystkie ptaki drapieżne są w Polsce ściśle chronione, więc nie wolno ich płoszyć z gniazd, łapać ani zabijać. Zostaje ochrona bierna, na szczęście skuteczna. Pewność daje tylko siatka rozpięta nad całym wybiegiem. Linki rozciągnięte nad wybiegiem utrudniają nurkowanie, a błyszczące taśmy pomagają tylko na krótko. Dużo dają kryjówki, czyli gęste krzewy, daszki i niskie stoły, pod które kury uciekają na sygnał alarmu. Po ataku zatrzymaj stado na kilka dni w kurniku lub wolierze, a jastrząb przeniesie się w inne miejsce.

Szczur, łasica i pies: mniej oczywiste zagrożenia

Szczur rzadko atakuje dorosłą kurę, ale wyjada jajka, zabija pisklęta, zanieczyszcza paszę i przenosi choroby. Szczury przyciąga jedzenie, więc paszę trzymaj w metalowych pojemnikach z pokrywą, a karmidła opróżniaj lub zamykaj na noc. Pomagają też karmidła, z których kury nie rozrzucają ziarna, opisane w poradniku Pojniki i karmniki.

Łasica jest najmniejszym drapieżnikiem na tej liście i przeciśnie się przez otwór o średnicy około 2,5 cm. Żywi się głównie myszami, ale w kurniku zagraża pisklętom i młodym ptakom. Jest też pod ochroną, podobnie jak ptaki drapieżne. Zupełnie innym problemem są psy, własne albo sąsiadów. Pies zwykle nie zjada kur, tylko goni je i gryzie w zabawie, dlatego zostawia wiele rannych i martwych ptaków rozrzuconych po całym wybiegu.

Jak zabezpieczyć kurnik przed drapieżnikami

Kurnik ma być miejscem, do którego po zamknięciu klapy nie wejdzie nic większego od myszy. Zacznij od obejścia budynku z latarką i miarką: każda szpara szersza niż 2,5 cm wymaga zamknięcia. Otwory wentylacyjne i okna zabezpiecz siatką zgrzewaną o oczkach do 1,5 cm, przykręconą listwami, a nie przypiętą zszywkami. Poniższa lista zbiera zabezpieczenia w kolejności od tych, które dają najwięcej.

1. Zamykanie na noc. Klapa wyjściowa i drzwi zamknięte przed zmierzchem. Gdy wracasz późno, zrobi to za Ciebie automatyczna klapa.
2. Siatka zgrzewana zamiast sześciokątnej. Cienką siatkę „kurnikową” lis rozrywa, a kuna rozpycha.
3. Zasuwy z blokadą. Prosty haczyk da się podważyć łapą lub nosem. Zasuwa z karabińczykiem jest poza zasięgiem zwierzęcia.
4. Ochrona przed podkopem. Siatka wkopana na 30 cm wokół kurnika albo podłoga z desek, płyty lub betonu.

Raz w miesiącu powtórz przegląd, bo drewno pracuje, siatka rdzewieje, a szczury potrafią w kilka nocy powiększyć małą szparę. Projekt budynku, który od początku uwzględnia te zasady, znajdziesz w poradniku Jak zbudować idealny kurnik.

Jak zabezpieczyć wybieg

Wybiegu nie da się uszczelnić tak jak kurnika, ale można bardzo utrudnić dostęp. Podstawą jest ogrodzenie o wysokości 1,8-2 m z siatką wkopaną lub wywiniętą na zewnątrz, a w miejscach odwiedzanych przez jastrzębia także przykrycie od góry. Lampa z czujnikiem ruchu i odgłosy radia mogą pomóc doraźnie, w pierwszych dniach po ataku, lecz nie zastąpią przeszkód fizycznych. Wykoś też wysoką trawę i usuń sterty gałęzi przy ogrodzeniu, bo dają drapieżnikom osłonę podczas podchodzenia.

Co zrobić po ataku drapieżnika

Najpierw zamknij ocalałe ptaki w kurniku i dokładnie je obejrzyj, także pod skrzydłami i na grzbiecie, gdzie pióra zasłaniają rany. Rannego ptaka oddziel od stada, bo inne kury dziobią krwawiące miejsca. Głębokie rany, zwłaszcza po ugryzieniach, wymagają wizyty u lekarza weterynarii. Podstawowe postępowanie opisujemy w tekście Pierwsza pomoc dla kury.

Jeszcze tego samego dnia znajdź i zamknij drogę, którą drapieżnik wszedł, ponieważ prawie na pewno wróci następnej nocy. Nie próbuj samodzielnie łapać ani truć napastnika. Lis i kuna są zwierzętami łownymi, a łasica i ptaki drapieżne podlegają ochronie, więc takie działania są nielegalne, a trutki zagrażają też kurom, psom i kotom. Po takim stresie kury przez tydzień lub dwa znoszą mniej jajek, o czym piszemy w artykule Dlaczego kura przestała się nieść?.

Najczęstsze pytania o drapieżniki atakujące kury