Dlaczego kura przestała się nieść? 10 najczęstszych powodów

Przez całą wiosnę gniazda były pełne, a teraz od kilku dni zaglądasz do nich na próżno. Kura chodzi po wybiegu, je, grzebie i wygląda zwyczajnie, tylko jajek nie ma. Pytanie, dlaczego kury nie niosą jajek, ma zwykle prostą odpowiedź: pierzenie, krótki dzień, stres albo błąd w żywieniu, czyli rzeczy, które mijają same lub dają się naprawić w kilka tygodni. Poniżej znajdziesz 10 najczęstszych powodów, ułożonych od naturalnych przerw po te, które wymagają Twojej reakcji. Przy każdym podpowiadamy, po czym go rozpoznać i co zrobić, żeby jajka wróciły.

Dlaczego kury się nie niosą: szybka diagnoza

Zacznij od trzech pytań. Jaka jest pora roku, ile lat ma kura i czy w ostatnich tygodniach coś się w stadzie zmieniło? Odpowiedzi wskazują przyczynę częściej niż jakiekolwiek badanie. Jesienią winne jest zwykle pierzenie i krótki dzień, latem upał albo kwoczenie, a po przeprowadzce, dołączeniu nowych ptaków czy wizycie kuny zwyczajny stres.

Powód	Po czym poznać	Co zrobić
1. Pierzenie	pióra w kurniku, łyse placki, późne lato i jesień	więcej białka, spokój, czekać
2. Za mało światła	październik-luty, cała grupa niesie się słabiej	doświetlać rano albo dać kurom odpocząć
3. Wiek	kura ma ponad 3 lata, jajek ubywa z roku na rok	pogodzić się, dokupić młode kury
4. Stres	niedawna zmiana w stadzie, atak drapieżnika	przywrócić rutynę, poczekać 2-3 tygodnie
5. Upał	ponad 30°C, kury dyszą i mało jedzą	cień, chłodna woda, przewiew
6. Błędy w żywieniu	cienkie skorupki, dużo ziarna i resztek w diecie	pełna mieszanka dla niosek i wapń
7. Choroba lub pasożyty	apatia, blady grzebień, biegunka, drapanie	przegląd ptaka, lekarz weterynarii
8. Kwoczenie	kura nie schodzi z gniazda, stroszy się i syczy	zabierać jajka, zdejmować z gniazda
9. Ukryte gniazdo	kura znika na godzinę o stałej porze	przeszukać wybieg, rano trzymać kury w kurniku
10. Zjadanie jajek	mokra ściółka w gnieździe, resztki skorupek	częściej zbierać, zaciemnić gniazda

Naturalne przerwy: pierzenie, krótki dzień i wiek

1. Pierzenie

To najczęstszy powód jesiennej ciszy w gniazdach. Raz w roku, zwykle między sierpniem a listopadem, kura wymienia całe upierzenie, a pióra składają się niemal wyłącznie z białka. Organizm nie jest w stanie jednocześnie budować nowej okrywy i jajek, więc nieśność słabnie albo ustaje. Wymiana piór trwa od 4 do 16 tygodni, najczęściej 8-12, i przebiega szybciej u młodych, dobrze odżywionych ptaków. Jak pomóc kurom przejść ten okres, opisujemy w poradniku Pierzenie się kur.

2. Za mało światła dziennego

Jajnik kury pracuje pod dyktando światła. Do regularnego znoszenia jaj potrzeba około 14 godzin jasności na dobę, a w grudniu dzień trwa w Polsce niespełna 8 godzin. Możesz doświetlać kurnik zwykłą lampą LED z wyłącznikiem czasowym, najlepiej rano, żeby wieczorem kury zdążyły wejść na grzędy przy naturalnym zmierzchu. Więcej o przygotowaniu kurnika na zimę znajdziesz w tekście Sezonowa pielęgnacja kur.

3. Wiek kury

Najwięcej jajek kura znosi w pierwszym i drugim roku nieśności. Potem każdy sezon jest słabszy od poprzedniego, a przerwy na pierzenie stają się dłuższe. Pięcioletnia nioska znosi zwykle mniej niż połowę tego, co w najlepszym roku, choć same jajka są większe. Jeśli zależy Ci na stałej liczbie jajek, co dwa, trzy lata dokupuj kilka młodych kur. Kiedy takie kurki zaczną pracować, sprawdzisz w artykule Kiedy kury zaczynają się nieść?.

Stres i upał, czyli przerwy z powodu otoczenia

4. Stres

Kury są przywiązane do rutyny bardziej, niż się wydaje. Przeprowadzka do nowego kurnika, dołączenie obcych ptaków, utrata towarzyszki, nocna wizyta kuny, a nawet remont za płotem potrafią wstrzymać nieśność na dwa, trzy tygodnie. Hormony stresu hamują owulację, więc jajko po prostu nie powstaje. Lekarstwem jest czas i przewidywalność: stałe pory karmienia, zamykania i wypuszczania, żadnych kolejnych zmian. Jeśli przyczyną był drapieżnik, usuń ją u źródła, a jak to zrobić, przeczytasz w tekście Ochrona przed drapieżnikami.

5. Upał

Kura nie poci się i nadmiar ciepła oddaje wyłącznie przez dyszenie i odstawianie skrzydeł. Powyżej 30°C je wyraźnie mniej, więc brakuje jej białka i wapnia, a skorupki robią się cienkie albo jajek nie ma wcale. Zapewnij zacieniony fragment wybiegu, przewiew w kurniku i chłodną wodę wymienianą dwa razy dziennie. Pomagają też schłodzone kawałki arbuza lub ogórka, o których piszemy w poradniku Smakołyki dla kur. Po ustąpieniu fali upałów nieśność wraca zwykle w ciągu tygodnia lub dwóch.

Niedobory żywieniowe

6. Za mało białka, wapnia albo wody

Jedno jajko to około 6 g białka i 2 g wapnia w skorupce, które kura musi codziennie pobrać z paszy. Podstawą diety powinna więc być mieszanka dla niosek o zawartości 16-17% białka, podawana w ilości 100-130 g dziennie na ptaka. Stado karmione głównie pszenicą, chlebem i resztkami z kuchni dostaje za mało białka i zaczyna się nieść co kilka dni albo wcale. Podobnie działa brak wody: kura, która przez jeden upalny dzień miała pusty pojnik, potrafi przerwać nieśność na kilka dni. Wapń zostaw w osobnym karmidle, w postaci kredy pastewnej lub tłuczonych muszli. Szczegóły znajdziesz w tekstach Czym karmić kury niosące? oraz Witaminy i minerały dla kur.

Choroba lub pasożyty

7. Organizm walczy, zamiast się nieść

Każda infekcja i każda silna inwazja pasożytów zabiera kurze siły, które normalnie idą na jajka. Weź ptaka na ręce i obejrzyj go uważnie. Blady grzebień, wystający mostek, zabrudzone pióra pod ogonem, wyciek z nozdrzy albo drobne owady u nasady piór wokół kloaki to wyraźne sygnały ostrzegawcze. Objawy i sposoby postępowania opisujemy w tekstach Pasożyty u kur i Najczęstsze choroby kur. Jeśli kura jest osowiała, nie je albo ma biegunkę dłużej niż dwa dni, nie czekaj i skontaktuj się z lekarzem weterynarii.

Kwoczenie

8. Kura chce wysiadywać

Kwoka przestaje się nieść, bo jej organizm przełącza się z produkcji jaj na ich ogrzewanie. Rozpoznasz ją bez trudu: siedzi w gnieździe dzień i noc, stroszy pióra, syczy i dziobie przy próbie podniesienia, a z piersi wyskubuje puch. Samo wysiadywanie trwa trzy tygodnie, a powrót do nieśności zajmuje kolejnych kilka. Jeśli nie planujesz piskląt, zabieraj jajka od razu po zniesieniu i kilka razy dziennie zdejmuj kurę z gniazda. Uparte kwoki pomaga odzwyczaić kilkudniowy pobyt w przewiewnej klatce z siatkowym dnem, bez ściółki, z wodą i paszą.

Jajka są, tylko ich nie widzisz

9. Ukryte gniazdo

Zanim uznasz, że kura się nie niesie, upewnij się, że nie znosi gdzie indziej. Kury z wolnego wybiegu chętnie zakładają własne gniazda pod krzakami, w pokrzywach, za stertą desek albo w stodole. Najprostsze rozwiązanie to zatrzymać stado w kurniku do południa przez tydzień lub dwa, bo większość kur znosi jajka rano. Jak urządzić gniazda, opisujemy w poradniku Gniazda do znoszenia jajek.

10. Jajka zjadają kury albo złodzieje

Zjadanie jajek zaczyna się zwykle od przypadku: cienka skorupka pęka, kura próbuje zawartości i szybko uczy się rozbijać kolejne. Zdradzają ją mokra, żółta ściółka w gnieździe, resztki skorupek i pobrudzony dziób. Zbieraj jajka co najmniej dwa razy dziennie, zaciemnij gniazda zasłonką i zadbaj o wapń, bo mocna skorupka zniechęca do prób. Pamiętaj też o złodziejach z zewnątrz. Sroki, szczury i kuny wynoszą jajka w całości, więc w gnieździe nie zostaje po nich żaden ślad.

Kiedy jajka wrócą i kiedy szukać pomocy

Po usunięciu przyczyny kura nie zaczyna się nieść następnego dnia. Dojrzewanie żółtka trwa około dziesięciu dni, a samo tworzenie jajka w jajowodzie ponad dobę, dlatego na efekt zmiany paszy czy uspokojenia stada poczekasz zwykle dwa, trzy tygodnie. Zaniepokoić powinny Cię sytuacje, w których brak jajek łączy się z innymi objawami: apatią, chudnięciem, powiększonym brzuchem, kulawizną albo dusznością. Pilnej pomocy wymaga kura, która chodzi wyprostowana jak pingwin i bezskutecznie prze, bo może to oznaczać zatrzymanie jaja. W takich przypadkach skonsultuj się z lekarzem weterynarii.

Najczęstsze pytania o przerwę w nieśności