Stado pędzące przez wybieg na widok miski z arbuzem albo garści suszonych larw to jeden z najprzyjemniejszych widoków w przydomowej hodowli. Smakołyki dla kur urozmaicają dietę, pomagają oswoić ptaki i zajmują je na długie godziny, ale podawane bez umiaru psują to, co buduje dobra pasza. Kura najedzona przysmakami zostawia mieszankę w karmidle, tyje i niesie się gorzej. Poniżej znajdziesz zasadę 10%, tabelę ulubionych przysmaków z porcjami, podpowiedzi na lato i zimę oraz sposoby podawania, dzięki którym smakołyk jest jednocześnie zabawą.
W skrócie
- smakołyki to najwyżej 10% dziennej dawki, czyli 10-13 g na kurę, mniej więcej jedna łyżka
- najcenniejsze są przysmaki białkowe: suszone larwy owadów i gotowane jajko
- warzywa, owoce i zielonkę podawaj świeże, a pestki i gniazda nasienne usuwaj
- kukurydza i słonecznik są kaloryczne, więc dawkuj je garściami na stado, nie na kurę
- przysmaki podawaj po południu, kiedy kury zjadły już swoją porcję paszy
Ile smakołyków może dostać kura: zasada 10%
Dorosła nioska zjada 100-130 g paszy dziennie i w tej porcji ma wszystko, czego potrzebuje. Każdy dodatek zajmuje w wolu miejsce paszy, dlatego przysmaki nie powinny przekraczać jednej dziesiątej dawki. W praktyce oznacza to 10-13 g na ptaka, czyli mniej więcej łyżkę stołową suchego przysmaku. Wodniste warzywa i owoce ważą więcej, niż wnoszą, więc ich porcja może być większa, ale stado powinno ją zjeść w kwadrans. Wspólnie z ziarnem dodatki nie mogą przekroczyć 20% dawki, co szerzej wyjaśnia przewodnik Czym karmić kury niosące?.
Przekarmianie przysmakami widać po kilku tygodniach. Kury robią się ociężałe, jajek ubywa, a skorupki cienieją, bo w zjadanej porcji brakuje białka i wapnia. Otłuszczona nioska gorzej znosi upały i częściej ma kłopoty ze zniesieniem jajka. Jeśli w karmidle zostaje coraz więcej paszy, a ptaki czekają przy furtce na Twoje przyjście, to znak, że dodatków jest za dużo. Wystarczy wtedy ograniczyć je na tydzień lub dwa, a apetyt na paszę wróci.
Co kury lubią najbardziej: tabela przysmaków
Upodobania bywają różne w każdym stadzie, ale kilka przysmaków działa niemal zawsze. Tabela zbiera te najpopularniejsze razem z informacją, co wnoszą do diety i w jakiej ilości je podawać. Porcje podano dla stada pięciu dorosłych kur, żeby łatwiej było je odmierzyć bez wagi.
| Smakołyk | Co daje | Jak podać | Porcja na 5 kur |
|---|---|---|---|
| Suszone larwy owadów | dużo białka i tłuszczu | z ręki albo rozsypane w ściółce | 2-3 łyżki |
| Gotowane jajko | pełnowartościowe białko | ugotowane na twardo, posiekane | 1 jajko |
| Arbuz, melon, ogórek | woda i ochłoda w upał | przekrojone na pół, w cieniu | ćwiartka arbuza |
| Kapusta, sałata, jarmuż | witaminy, zajęcie na długo | główka zawieszona na sznurku | pół małej główki |
| Dynia i cukinia | karoteny, włókno | przekrojone, z pestkami | kawałek wielkości dłoni |
| Jabłka, gruszki, jagody | witaminy, cukry | pokrojone, bez gniazd nasiennych | 1 jabłko lub garść jagód |
| Ziarno kukurydzy | energia, barwnik żółtka | wieczorem, rozsypane na ziemi | 1 garść |
| Słonecznik | tłuszcz, wsparcie przy pierzeniu | niesolony, rozsypany w ściółce | 1 garść |
| Zioła i pokrzywa | witaminy, urozmaicenie | świeże pęczki albo susz dodany do paszy | 1 pęczek |
Przysmaki białkowe: larwy, robaki mączne i gotowane jajko
Suszone larwy mącznika, sprzedawane jako robaki mączne, są ulubionym przysmakiem niemal każdego stada. Zawierają około 50% białka i sporo tłuszczu, więc w małej porcji mieści się dużo wartości. Najbardziej przydają się jesienią, kiedy kury wymieniają upierzenie, bo pióra zbudowane są prawie w całości z białka. Jak wtedy wspierać ptaki, opisujemy w tekście Pierzenie się kur. Larwy są też najlepszą nagrodą przy oswajaniu, bo kury szybko uczą się podchodzić po nie do ręki.
Drugim wartościowym źródłem białka jest gotowane jajko. Podaj je ugotowane na twardo i drobno posiekane, najlepiej razem z rozgniecioną skorupką. Surowych jajek ani połówek w skorupce nie dawaj, żeby ptaki nie skojarzyły przysmaku z zawartością gniazda. Na wybiegu kury same uzupełniają białko dżdżownicami, chrząszczami i ślimakami, dlatego stado z dostępem do trawnika potrzebuje kupnych larw rzadziej. Twaróg albo jogurt naturalny mogą pojawić się w misce tylko w małej ilości, bo ptaki słabo trawią cukier mleczny.
Warzywa, owoce i zielonka
Większość warzyw z ogrodu nadaje się dla kur. Chętnie jedzą kapustę, sałatę, jarmuż, brokuły, marchew, buraki, ogórki, cukinię i dynię, a twarde korzenie łatwiej im skubać po starciu na tarce. Latem numerem jeden jest arbuz, który jednocześnie poi i chłodzi. Dynię wystarczy przekroić na pół, a ptaki wydziobią miąższ razem z pestkami. Pestki dyni są zdrowe, ale wbrew obiegowej opinii nie zastąpią odrobaczania, o którym decyduje lekarz weterynarii.
Z owoców kury lubią jabłka, gruszki, truskawki, maliny, borówki i winogrona. Owoce zawierają dużo cukru, więc traktuj je jak deser, a nie codzienny dodatek. Z jabłek i gruszek wycinaj gniazda nasienne, a z owoców pestkowych wyjmuj pestki. Cytrusy nie są trujące, ale większość ptaków je omija. Kilka zwykłych produktów, między innymi awokado, surowa fasola i zielone części pomidorów, jest dla kur groźnych, dlatego przed wyniesieniem resztek z kuchni zajrzyj do listy Czego nie dawać kurom.
Ziarna jako przysmak: kukurydza i słonecznik
Kukurydza jest dla kur tym, czym dla ludzi słodycze: smaczna, kaloryczna i łatwa do przedawkowania. Garść ziarna rozsypana wieczorem w mroźny dzień ma sens, bo ptaki idą na grzędę z pełnym wolem i mają zapas energii na noc. Latem lepiej ją ograniczyć, bo sprzyja otłuszczeniu. Słonecznik zawiera dużo tłuszczu i przydaje się zwłaszcza w czasie pierzenia, ale zawsze niesolony i nieprażony. Jeśli kury dostają już mieszankę zbóż, wlicz kukurydzę i słonecznik do tej samej puli. Które ziarno ile wnosi, porównuje tekst Ziarno czy gotowa mieszanka?.
Zioła dla kur: co warto posadzić przy wybiegu
Kury chętnie skubią miętę, oregano, tymianek, majeranek, natkę pietruszki, mniszek i młodą pokrzywę. Zioła dostarczają witamin i urozmaicają dietę, a pokrzywa, podana po sparzeniu albo ususzona, należy do najbogatszych w składniki mineralne zielonek. Olejkom eterycznym oregano i mięty przypisuje się korzystny wpływ na trawienie, ale zioła nie leczą chorób i nie usuwają pasożytów. Traktuj je więc jako dodatek, a nie jako apteczkę. Najwygodniej posadzić kilka kęp tuż za siatką, żeby ptaki obskubywały tylko to, co przerośnie na ich stronę. O urządzaniu terenu dla stada piszemy w poradniku Wybieg dla kur.
Smakołyki na lato i na zimę
Dobór przysmaków warto dopasować do pory roku. Latem kury jedzą mniej i łatwo się przegrzewają, więc najlepiej służą im dodatki wodniste i chłodne. Zimą brakuje zieleni oraz owadów, a organizm zużywa więcej energii na ogrzanie ciała, dlatego przydają się przysmaki bardziej treściwe i wszystko, co zastąpi świeżą trawę. Więcej o tym, jak prowadzić stado w kolejnych miesiącach, przeczytasz w tekście Sezonowa pielęgnacja kur.
| Pora roku | Najlepsze smakołyki | Na co uważać |
|---|---|---|
| Wiosna | młoda pokrzywa, mniszek, pierwsza trawa | zielonkę wprowadzaj stopniowo, żeby uniknąć biegunki |
| Lato | arbuz, ogórek, cukinia, jagody, schłodzone warzywa | resztki sprzątaj tego samego dnia, bo szybko kisną |
| Jesień | dynia, jabłka, suszone larwy, słonecznik | pierzenie wymaga białka, nie cukru |
| Zima | kapusta na sznurku, starta marchew, skiełkowane ziarno, kukurydza | zamarzniętych warzyw nie podawaj |
Jak podawać smakołyki, żeby były też zabawą
Najlepsza pora na przysmaki to popołudnie, kiedy kury zjadły już większość dziennej porcji paszy. Rozsypuj je szeroko albo podawaj w kilku miejscach, bo przy jednej misce najedzą się tylko ptaki stojące najwyżej w hierarchii. Główka kapusty zawieszona na wysokości głowy, ziarno wmieszane w ściółkę albo larwy ukryte w stercie liści zajmują stado na długo i ograniczają wydziobywanie piór z nudów. Niedojedzone resztki mokrego jedzenia zabieraj przed zmierzchem, żeby nie zwabiały gryzoni.
Smakołyki są też najprostszym sposobem na oswojenie stada. Kury karmione z ręki o stałej porze szybko uczą się przybiegać na zawołanie albo na dźwięk potrząsanego pudełka, co bardzo ułatwia zaganianie ich wieczorem do kurnika. Młode ptaki zacznij przyzwyczajać od podawania przysmaków na otwartej dłoni, bez gwałtownych ruchów. To dobre zadanie dla najmłodszych opiekunów, pod warunkiem że po każdej wizycie w kurniku myją ręce. Zasady bezpiecznego kontaktu zbiera tekst Kury a dzieci.
Najczęstsze pytania o smakołyki dla kur
Największym przysmakiem są suszone larwy owadów, czyli robaki mączne. Kury chętnie jedzą też arbuza, kukurydzę, kapustę, dynię, jagody i gotowane jajko.
Smakołyki nie powinny przekraczać 10% dziennej dawki, czyli około 10-13 g na kurę. To mniej więcej jedna łyżka suchego przysmaku. Resztę diety musi stanowić pełnoporcjowa pasza.
Tak, kury mogą jeść miąższ, pestki i skórkę arbuza. To dobry przysmak na upały, bo nawadnia i chłodzi. Resztki trzeba sprzątnąć tego samego dnia, zanim skisną.
Tak, gotowane jajko jest dla kur bardzo dobrym źródłem białka. Powinno być ugotowane na twardo i posiekane, żeby ptaki nie nauczyły się zjadać jajek z gniazda.
Tak, suszone larwy mącznika zawierają około 50% białka i są szczególnie cenne podczas pierzenia. Ze względu na dużą zawartość tłuszczu wystarczy niewielka garść na całe stado dziennie.
Kury mogą jeść miętę, oregano, tymianek, majeranek, natkę pietruszki, mniszek i pokrzywę. Zioła urozmaicają dietę i dostarczają witamin, ale nie zastępują leczenia ani odrobaczania.