Czym karmić kury niosące? Kompletny przewodnik po diecie

Nioska to mała fabryka: jajko ważące 55-65 g powstaje w niespełna dobę, a cały budulec na białko, żółtko i skorupkę musi pochodzić z tego, co kura zje. Dlatego pytanie, czym karmić kury, żeby niosły się równo i długo zachowały zdrowie, jest ważniejsze niż wybór rasy czy wyposażenie kurnika. Odpowiedź jest prostsza, niż sugerują fora: podstawą jest pełnoporcjowa pasza dla kur niosek, a ziarno, zielonka i resztki z kuchni pozostają dodatkiem. Poniżej znajdziesz dawki według wieku i wagi ptaków, zasady podawania wapnia i wody oraz rozkład karmienia na cały dzień.

Co jedzą kury i czego potrzebuje nioska

Kura jest wszystkożerna. Na wybiegu zjada trawę, nasiona chwastów, owady, dżdżownice i ślimaki, a przy okazji połyka drobne kamyki, które w żołądku mięśniowym rozcierają pokarm. Taki jadłospis wystarczał dawnym kurom, które znosiły kilkadziesiąt jajek w roku. Dzisiejsze rasy niosą się kilka razy częściej, więc same znaleziska z wybiegu i garść zboża nie pokryją ich potrzeb. Brakuje w nich przede wszystkim białka i wapnia.

Nioska potrzebuje czterech rzeczy naraz. Energii dostarczają zboża, białko buduje jajko i pióra, wapń tworzy skorupkę, a witaminy i mikroelementy sprawiają, że cały ten mechanizm działa. Samego wapnia kura zużywa około 4 g dziennie, bo skorupka jednego jajka zawiera go mniej więcej 2 g, a z paszy wchłania się tylko część. Jeżeli któregoś składnika brakuje, kura najpierw sięga po własne rezerwy, w tym po wapń z kości, a potem ogranicza nieśność.

Pasza dla kur niosek: podstawa każdej dawki

Pełnoporcjowa mieszanka dla niosek zawiera 16-17% białka, 3,5-4% wapnia, fosfor oraz komplet witamin A, D3, E i z grupy B. Słowo „pełnoporcjowa” na etykiecie oznacza, że można nią karmić bez żadnych dodatków i ptakom niczego nie zabraknie. Taka pasza powinna stanowić co najmniej 80% tego, co kura zjada w ciągu dnia. Formy paszy i porównanie z samym zbożem opisuje tekst Ziarno czy gotowa mieszanka?.

Nie każda pasza dla kur nadaje się dla niosek. Mieszanki dla brojlerów mają za dużo energii i za mało wapnia, a pasze dla piskląt i młodzieży zawierają wapnia kilka razy mniej, niż wymaga skorupka. Działa to także w drugą stronę: paszy nieśnej nie podawaj pisklętom, bo nadmiar wapnia obciąża ich nerki. Kupuj tyle, ile stado zje w ciągu czterech do sześciu tygodni, i trzymaj zapas w suchym, szczelnym pojemniku, do którego nie dostaną się gryzonie. Paszę zbryloną, zatęchłą albo z nalotem wyrzuć bez żalu, bo pleśń należy do najgroźniejszych pozycji na liście pokarmów trujących dla kur.

Ile paszy dziennie zjada kura: dawki według wieku i wagi

Dorosła nioska zjada 100-130 g paszy dziennie. Lekkie rasy, takie jak Leghorn czy zielononóżka kuropatwiana, mieszczą się w dolnej granicy, a ciężkie Orpingtony i Brahmy w górnej. Przy stadzie pięciu kur średniej wagi daje to niecałe 600 g dziennie, czyli około 17 kg paszy na miesiąc. Zimą ptaki jedzą nieco więcej, bo zużywają energię na ogrzanie ciała, a w upały ich apetyt wyraźnie spada.

Wiek lub typ ptaka	Rodzaj paszy	Białko w paszy	Dawka dzienna
Pisklęta, 1-4 tydzień	starter dla piskląt (kruszonka)	ok. 20%	10-35 g
Pisklęta, 5-8 tydzień	starter, pod koniec pasza dla młodzieży	18-20%	35-60 g
Młodzież, 9-18 tydzień	pasza dla młodzieży	15-16%	60-90 g
Nioski lekkie, ok. 2 kg	pasza dla niosek	16-17%	100-110 g
Nioski średnie, 2,5-3 kg	pasza dla niosek	16-17%	110-120 g
Nioski ciężkie, ponad 3 kg	pasza dla niosek	16-17%	120-130 g

Tych liczb nie trzeba odważać co do grama. Kury nie przejadają się paszą pełnoporcjową, więc najprościej dać im stały dostęp do karmidła i raz w tygodniu sprawdzić, ile ubywa z worka. Wyraźny spadek pobrania jest sygnałem ostrzegawczym: zwykle oznacza upał, brak wody, zepsutą paszę albo początek choroby. Z paszy dla młodzieży na nieśną przechodź około 18. tygodnia życia albo po pierwszym jajku, mieszając obie przez tydzień w rosnącej proporcji. Po czym poznać, że ten moment się zbliża, opisujemy w poradniku Kiedy kury zaczynają się nieść?.

Jakie zboże dla kur niosek

Najlepszym zbożem dla niosek jest pszenica: kury jedzą ją chętnie, a białka ma 11-13%, czyli najwięcej spośród popularnych ziaren. Kukurydza dostarcza dużo energii i pogłębia kolor żółtka, ale białka ma tylko 8-9% i w nadmiarze tuczy. Owies i jęczmień zawierają sporo włókna, dlatego sprawdzają się jako mniejsza część mieszanki. Żadne ziarno nie pokrywa jednak potrzeb nioski, bo wapnia jest w zbożach śladowo mało. Z tego powodu zboże powinno stanowić 10-20% dawki, czyli 10-25 g na kurę dziennie.

Ważna jest też pora. Kury, które rano najedzą się pszenicy, nie tkną już paszy i zbilansowana dieta zostaje tylko na papierze. Ziarno podawaj więc po południu, najlepiej rozsypane na ziemi albo w ściółce, żeby ptaki musiały go poszukać. Jak urządzić teren, na którym kury mają co robić przez cały dzień, przeczytasz w tekście Wybieg dla kur.

Wapń i grit: dwa dodatki w osobnym karmidle

Skorupka składa się niemal w całości z węglanu wapnia i powstaje głównie nocą, kiedy kura nie je. Pasza nieśna pokrywa podstawowe zapotrzebowanie, ale ptaki niosące się intensywnie i starsze kury potrzebują dodatkowego źródła. Wystaw więc osobne karmidło z kredą pastewną, tłuczonymi muszlami albo wyparzonymi i pokruszonymi skorupkami jaj. Kura sama pobiera tyle, ile jej potrzeba, a koguty i młodzież omijają ten dodatek. Nie dosypuj wapnia do paszy, bo wtedy wszystkie ptaki dostają go tyle samo.

Grit to coś innego niż wapń, choć często stoi w tym samym miejscu. Jest to nierozpuszczalny żwirek, na przykład granitowy, który zostaje w żołądku mięśniowym i działa jak żarna. Kury nie mają zębów, więc bez kamyków gorzej trawią całe ziarno i włóknistą zielonkę. Ptaki z wybiegiem na naturalnym gruncie znajdują go same, a te trzymane na piasku, w wolierze albo zimą w kurniku powinny mieć grit wystawiony stale. Który składnik mineralny za co odpowiada, wyjaśnia przewodnik Witaminy i minerały dla kur.

Woda: ważniejsza niż pasza

Jajko składa się w około trzech czwartych z wody, więc bez niej nie ma nieśności. Kura wypija 200-300 ml dziennie, a w upał nawet 500 ml, czyli wagowo mniej więcej dwa razy więcej, niż zjada paszy. Już kilkanaście godzin bez wody potrafi wstrzymać znoszenie jajek na kilka dni, a latem zagraża życiu ptaków. Wodę wymieniaj codziennie, a pojnik szoruj przynajmniej raz w tygodniu, bo śliski osad na ściankach to kolonie bakterii. Jaki model wybrać i ile poideł potrzebuje stado, opisujemy w tekście Pojniki i karmniki dla kur.

Zielonka, resztki z kuchni i smakołyki

Zielonka jest najcenniejszym dodatkiem do paszy. Trawa, mniszek, pokrzywa, liście kapusty i sałaty czy starta marchew dostarczają witamin oraz barwników, od których żółtka robią się ciemnopomarańczowe. Z kuchni nadają się gotowane warzywa, kasza, ryż i makaron, pod warunkiem że są świeże, niesolone i bez przypraw. Do wiadra dla kur nie trafia nic spleśniałego, słonego ani tłustego, a kilka zwykłych produktów, na przykład awokado i surowa fasola, jest dla ptaków po prostu trucizną. Smakołyki w rodzaju suszonych larw i owoców ogranicz do 10% dawki, czyli mniej więcej łyżki na kurę. Co kury lubią najbardziej i jak to podawać, opisuje tekst Smakołyki dla kur.

Plan karmienia na co dzień i w trudniejszych okresach

Dzień najlepiej ułożyć zawsze tak samo. Rano uzupełnij karmidło i wymień wodę, a paszę zostaw dostępną do wieczora. Po południu rozsyp ziarno albo podaj zielonkę, a przed zmierzchem zbierz niedojedzone resztki mokrego jedzenia, bo nocą ściągają szczury i myszy. Karmidło zawieś pod dachem na wysokości grzbietu kury, wtedy ptaki mniej paszy rozgrzebują i nie zamoknie ona w deszczu.

W ciągu roku są dwa okresy, kiedy dawkę warto dostosować. Podczas wymiany upierzenia kury potrzebują więcej białka, o czym piszemy w tekście Pierzenie się kur. Zimą rośnie zapotrzebowanie na energię, więc wieczorna garść ziarna pomaga ptakom przetrwać mroźną noc, a pojnik wymaga częstszej kontroli. Więcej wskazówek na każdą porę roku zawiera Sezonowa pielęgnacja kur. Jeśli mimo dobrej diety jajek ubywa, przyczyny szukaj poza karmidłem, korzystając z listy w artykule Dlaczego kura przestała się nieść?.

Najczęstsze pytania o karmienie kur niosek