Hodowla kur nie działa na zasadzie „ustaw i zapomnij”. Potrzeby stada zmieniają się z miesiąca na miesiąc: wiosną sprzątasz po zimie i pilnujesz pasożytów, latem walczysz z upałem, jesienią kury wymieniają pióra, a zimą najważniejsze stają się suchy kurnik i niezamarznięta woda. Dobrze zaplanowana sezonowa pielęgnacja kur sprawia, że żadna z tych zmian Cię nie zaskoczy. Ten poradnik to roczny kalendarz hodowcy kur: znajdziesz w nim prace na każdą porę roku, tabelę miesiąc po miesiącu i listę czynności, które powtarzasz niezależnie od pogody.
W skrócie
- wiosną zrób generalne porządki w kurniku i sprawdź ptaki pod kątem pasożytów
- latem najważniejsze są cień, przewiew i świeża woda, bo kury gorzej znoszą upał niż mróz
- jesień to pierzenie, przerwa w jajkach i ostatni moment na naprawy przed zimą
- zimą kurnik ma być suchy i bez przeciągów, a nie ogrzewany
- przez cały rok zamykaj kury na noc i raz w tygodniu usuwaj odchody spod grzęd
Dlaczego potrzeby kur zmieniają się w ciągu roku
Rytm życia kury wyznaczają dwie rzeczy: długość dnia i temperatura. Światło steruje nieśnością, bo dopiero około 14 godzin dnia na dobę pobudza jajnik do pełnej pracy. Dlatego wiosną i latem gniazda są pełne, a od października jajek ubywa. Temperatura wpływa z kolei na apetyt i zużycie energii. W upale kury jedzą mniej i piją dwa razy więcej, w mrozie potrzebują dodatkowych kalorii na ogrzanie ciała.
Wiosna: porządki po zimie i start sezonu
Gdy tylko zrobi się na tyle ciepło, że kurnik wyschnie po myciu, zrób generalne sprzątanie. Wynieś całą starą ściółkę, zeskrob odchody z grzęd i podłogi, umyj wnętrze gorącą wodą i zostaw otwarte do pełnego wyschnięcia. Dopiero potem rozsyp świeżą warstwę trocin lub słomy. Przy okazji sprawdź dach, zawiasy, zamknięcia i siatkę przy ziemi. Jaki materiał wybrać na podłogę, podpowiadamy w artykule Ściółka w kurniku.
Wiosna to także początek sezonu na pasożyty. Ptaszyniec, czyli czerwony roztocz kryjący się w szczelinach, uaktywnia się wraz z ociepleniem, podobnie jak wszoły żyjące na ptakach. Zajrzyj wieczorem z latarką pod końce grzęd i obejrzyj kilka kur pod skrzydłami oraz wokół kloaki. Objawy opisujemy w tekście Pasożyty u kur. Terminy odrobaczania i ewentualnych szczepień ustal z lekarzem weterynarii, a podstawowe informacje znajdziesz w artykule o szczepieniach kur.
W tym samym czasie rośnie nieśność i apetyt na zieleninę. Młoda trawa, mniszek, gwiazdnica i pokrzywa są cennym dodatkiem, ale podstawą pozostaje mieszanka dla niosek ze stale dostępną kredą. Wiosną lisy i kuny karmią młode, więc polują także w dzień i są bardziej zuchwałe niż zwykle. Sprawdź ogrodzenie i przypomnij sobie zasady z poradnika o ochronie kur przed drapieżnikami.
Lato: cień, woda i przewiew
Kury znoszą upał gorzej niż mróz, bo nie pocą się i mają na sobie warstwę piór. Temperatura powyżej 30°C jest dla nich wyraźnym obciążeniem. Przegrzana kura dyszy z otwartym dziobem, odsuwa skrzydła od tułowia, mało je i znosi mniej jajek o cieńszej skorupce. Ptak, który leży bezwładnie i nie reaguje, wymaga natychmiastowego przeniesienia do chłodnego miejsca i kontaktu z lekarzem weterynarii.
- Cień. Na wybiegu musi być miejsce osłonięte od słońca przez cały dzień: krzewy, drzewo, plandeka albo zadaszenie.
- Woda. W upał kura wypija nawet 500 ml na dobę, czyli około dwa razy więcej niż zwykle. Postaw drugie poidło w cieniu i wymieniaj wodę codziennie.
- Przewiew w kurniku. Otwórz wszystkie otwory wentylacyjne zabezpieczone siatką, zwłaszcza na noc, gdy powietrze się ochładza.
- Kąpiele piaskowe. Suchy piasek w zacienionym miejscu chłodzi ptaki i pomaga im pozbyć się pasożytów.
- Chłodne przekąski. Arbuz albo ogórek prosto z lodówki nawadniają i zachęcają do jedzenia.
W upalne dni przenieś karmienie na wczesny ranek i wieczór, bo trawienie dodatkowo rozgrzewa organizm. Jak dobrać liczbę i pojemność poideł do stada, opisujemy w tekście Pojniki i karmniki. Z przekąskami zachowaj umiar, żeby nie zastąpiły pełnowartościowej paszy, a listę bezpiecznych znajdziesz w artykule Smakołyki dla kur.
Jesień: pierzenie i przygotowania do zimy
Od końca sierpnia dnia ubywa i stado zaczyna wymieniać pióra. Kury wyglądają wtedy mizernie i prawie nie znoszą jajek, co potrafi trwać 8-12 tygodni. To normalne i nie wymaga leczenia, tylko paszy bogatszej w białko, spokoju i jak najmniej brania ptaków na ręce. Szczegóły znajdziesz w poradniku Pierzenie się kur.
Wrzesień i październik to ostatni wygodny termin na naprawy. Sprawdź, czy dach nie przecieka, czy ściany nie mają szpar na wysokości grzęd i czy drzwiczki zamykają się szczelnie. Zrób też drugie gruntowne sprzątanie i wysyp grubszą warstwę ściółki, którą zimą będziesz tylko uzupełniać, bo głęboka ściółka izoluje od zimnej podłogi. Rozwiązania konstrukcyjne opisujemy w poradniku Jak zbudować idealny kurnik.
Jesienią musisz też zdecydować, czy chcesz doświetlać kurnik. Lampa włączana rano tak, żeby dzień trwał około 14 godzin, podtrzymuje nieśność, ale skraca kurom naturalny odpoczynek. Wielu hodowców pozwala stadu przezimować bez dodatkowego światła i godzi się na mniej jajek. Inne powody pustych gniazd znajdziesz w artykule Dlaczego kura przestała się nieść?.
Zima: suchy kurnik i niezamarznięta woda
Zdrowe, dobrze upierzone kury znoszą mróz zaskakująco dobrze. Kilkunastostopniowy mróz w suchym, osłoniętym od wiatru kurniku nie robi im krzywdy. Kurnika nie trzeba ogrzewać. Prawdziwym wrogiem jest wilgoć z oddechu i odchodów, która skrapla się na ścianach i sprzyja odmrożeniom oraz chorobom układu oddechowego.
Odmrożeniom ulegają przede wszystkim duże grzebienie i dzwonki, zwłaszcza u kogutów i u ras takich jak Leghorn czy Rhode Island Red. Pomaga suchy kurnik, szeroka grzęda, na której kura siada płasko, oraz cienka warstwa wazeliny na grzebieniu podczas największych mrozów. Ściółka powinna mieć 10-15 cm grubości i pozostawać sucha, więc mokre miejsca pod poidłem usuwaj od razu. Wodę wymieniaj dwa, trzy razy dziennie albo użyj podgrzewanej podstawy pod poidło. Kura bez wody przestaje jeść już po kilku godzinach.
Zimą ptaki zużywają więcej energii, dlatego jedzą więcej paszy. Wieczorem możesz dosypać im garść kukurydzy lub pszenicy, bo długie trawienie ziarna rozgrzewa organizm w nocy. Nie zamykaj kur w kurniku na całe dnie: nawet przy śniegu chętnie wychodzą, jeśli odgarniesz im kawałek wybiegu i rozsypiesz słomę. Jeśli mimo to zauważysz kichanie, wypływ z nozdrzy albo apatię, zajrzyj do przeglądu najczęstszych chorób kur i skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Kalendarz hodowcy kur miesiąc po miesiącu
Poniższa tabela zbiera najważniejsze prace w układzie miesięcznym. Terminy są orientacyjne i zależą od pogody oraz regionu. Od jesieni do wiosny śledź też komunikaty służb weterynaryjnych, bo w razie zagrożenia grypą ptaków mogą one nakazać trzymanie drobiu w zamknięciu.
| Miesiąc | Najważniejsze prace | Na co uważać |
|---|---|---|
| Styczeń | wymiana wody kilka razy dziennie, dosypywanie suchej ściółki | odmrożenia grzebieni, wilgoć w kurniku |
| Luty | przegląd gniazd przed sezonem, uzupełnienie kredy | pierwsze jajka po zimowej przerwie |
| Marzec | generalne sprzątanie kurnika, naprawy po zimie | lisy i kuny karmiące młode |
| Kwiecień | kontrola pasożytów, odpoczynek dla części wybiegu | ptaszyniec w szczelinach grzęd |
| Maj | zielonka w diecie, przygotowanie cienia na wybiegu | kwoczenie u ras ciężkich |
| Czerwiec | drugie poidło, pełne otwarcie wentylacji | pierwsze upały, muchy |
| Lipiec | codzienna wymiana wody, karmienie rano i wieczorem | przegrzanie, cienkie skorupki |
| Sierpień | częstsze czyszczenie poideł, kontrola pasożytów | początek pierzenia u starszych kur |
| Wrzesień | pasza z większą ilością białka, naprawa dachu i ścian | spadek nieśności, osłabione ptaki |
| Październik | jesienne sprzątanie, gruba warstwa ściółki | szpary i przeciągi na wysokości grzęd |
| Listopad | decyzja o doświetlaniu, zabezpieczenie wody przed mrozem | wilgoć, gryzonie szukające paszy |
| Grudzień | wieczorna porcja ziarna, odśnieżony kawałek wybiegu | mróz, nuda i wydziobywanie piór |
Prace, które wykonujesz przez cały rok
Niezależnie od pory roku część obowiązków się nie zmienia. Wyrób sobie nawyk krótkiej obserwacji ptaków przy każdym karmieniu. Kura, która stoi z boku nastroszona, nie podchodzi do paszy albo ma brudne pióra pod ogonem, wymaga dokładniejszego obejrzenia.
| Jak często | Co zrobić |
|---|---|
| Codziennie | świeża woda i pasza, zebranie jajek, zamknięcie kurnika o zmroku, rzut oka na każdą kurę |
| Raz w tygodniu | usunięcie odchodów spod grzęd, mycie poideł i karmideł, wymiana ściółki w gniazdach |
| Raz w miesiącu | kontrola ptaków i grzęd pod kątem pasożytów, przegląd ogrodzenia, sprawdzenie zapasu paszy |
| Dwa razy w roku | generalne sprzątanie z wymianą całej ściółki, wiosną i jesienią |
Najczęstsze pytania o opiekę nad kurami w ciągu roku
Nie. Zdrowe kury dobrze znoszą mróz, jeśli kurnik jest suchy, osłonięty od wiatru i ma wentylację bez przeciągów. Ogrzewanie zwiększa ryzyko pożaru i utrudnia ptakom przystosowanie się do zimna.
Powyżej 30°C kury wyraźnie cierpią: dyszą, odsuwają skrzydła od ciała i mniej jedzą. Potrzebują wtedy cienia, przewiewu i stałego dostępu do chłodnej wody.
Odchody spod grzęd usuwa się raz w tygodniu, a ściółkę w gniazdach wymienia, gdy tylko się zabrudzi. Generalne sprzątanie z wymianą całej ściółki i myciem wnętrza robi się dwa razy w roku, wiosną i jesienią.
Słabiej albo wcale, bo do nieśności potrzebują około 14 godzin światła na dobę. Jajka wracają zwykle w lutym lub marcu, a wcześniej tylko przy doświetlaniu kurnika.
Najprościej wymieniać ją dwa, trzy razy dziennie na letnią. Wygodniejszym rozwiązaniem jest podgrzewana podstawa pod poidło albo poidło z grzałką.
Najczęściej od końca sierpnia do listopada, kiedy przechodzą coroczne pierzenie. Trwa ono zwykle 8-12 tygodni i wiąże się z przerwą w znoszeniu jajek.
Odnośnik zwrotny: Pierwsza pomoc dla kury – kiedy działać, kiedy do weterynarza - Wesołe Kurki
Odnośnik zwrotny: Pojniki i karmniki dla kur – jaki wybrać? - Wesołe Kurki
Odnośnik zwrotny: Kura Wyandotte – piękna, zimoodporna i wydajna - Wesołe Kurki