Pasożyty u kur to temat, który nie jest przyjemny – ale absolutnie niezbędny. Niemal każde stado kur spotka się z pasożytami prędzej czy później. Kluczem nie jest panika, ale wiedza: jak je rozpoznać, jak się pozbyć i jak zapobiegać nawrotom.
Roztocze czerwone (Dermanyssus gallinae)
Jeden z najgroźniejszych i najczęstszych pasożytów kur w Polsce. Maleńkie pajęczaki (ok. 1 mm) żywią się krwią kur wyłącznie nocą – w ciągu dnia chowają się w szczelinach kurnika. Dlaczego są trudne do wykrycia? Bo nie zobaczysz ich na kurze w dzień.
Objawy: kury są blade (anemia), zmęczone, przestają się nieść, mają problemy ze snem. W kurniku nocą możesz zobaczyć małe czerwone/brązowe punkciki na ścianach.
Jak walczyć:
- Regularne sprawdzanie kurnika nocą z latarką (lub w nocy kijkiem przesuwanym po grzędach – czerwone roztocze zostają na kiju)
- Pyretroidy lub siarka w szczelinach kurnika (środki dostępne w sklepach rolniczych)
- Zamiatanie i malowanie wapnem kurnika wewnątrz (wapno alkalicznie niszczy środowisko roztoczy)
- Kąpiele pyłowe z popiołem drzewnym lub ziemią okrzemkową dla kur
Wszy (Mallophaga) – wszoły ptasie
Wszoły żyją stale na kurze (nie w kurniku jak roztocze). Żywią się piórami i suchą skórą. Są widoczne – drobne, żółtawe/brązowe owady między piórami, szczególnie pod skrzydłami i wokół kloaki.
Objawy: kury intensywnie się drapią, pióra są strzępione i matowe. Kury pocierają głową o ziemię.
Jak walczyć: preparaty pudrowe lub spray zawierające pyretroidy (np. Sevin dust w USA, w Polsce preparaty na bazie permetryny). Kąpiele pyłowe z ziemią okrzemkową lub popiołem to świetna profilaktyka.
Robaki jelitowe (nicienie, tasiemce)
Kury na wolnym wybiegu narażone są na robaki jelitowe – zjadają je z glebą, dżdżownicami i owadami. Objawy: kura chudnie mimo dobrego apetytu, słabe pióra, biegunka, blady grzebień. Diagnostyka: badanie kału (przez weterynarza). Leczenie: środki odrobaczające (lewamizol, fenbendazol) – wyłącznie na zalecenie weterynarza.
Świerzbowiec (Knemidocoptes)
Mikroskopijny roztocz żyjący pod łuskami nóg kury. Powoduje „wapienne nogi” (scaly leg mite) – łuski nóg unoszą się, nogi wyglądają jak pokryte wapnem. Leczenie: smarowanie nóg olejem mineralnym, wazeliną lub iwermektyną – kilka razy w tygodniu przez miesiąc.
Profilaktyka ogólna
- Regularne kąpiele pyłowe (piasek + ziemia okrzemkowa + popiół) – kury robią to samodzielnie, jeśli mają dostęp
- Czyszczenie kurnika i wymiana ściółki: Ściółka w kurniku
- Regularna inspekcja piór i nóg kur
- Kwarantanna nowych ptaków przez 2–4 tygodnie
- Sezonowe odrobaczanie stada (wiosna i jesień)
Więcej o zdrowiu ogólnym: Najczęstsze choroby kur i Sezonowa pielęgnacja kur.