Kury a dzieci: bezpieczna i edukacyjna hodowla dla całej rodziny

Dzieci i kury to połączenie, które z daleka wygląda jak przepis na chaos, a z bliska okazuje się jedną z najlepszych lekcji, jakie może dać ogród. Codzienne karmienie, zbieranie jeszcze ciepłych jajek i obserwowanie stada uczą odpowiedzialności skuteczniej niż niejedna pogadanka. Żeby temat kury a dzieci skończył się sukcesem, potrzebujesz trzech rzeczy: łagodnej rasy, prostych zasad higieny i obowiązków dobranych do wieku. W tym poradniku podpowiadamy, jakie są najlepsze kury dla dzieci, jak nauczyć malucha obchodzenia się z ptakami i na co uważać, żeby nikomu nie stała się krzywda.

Czy kury są bezpieczne dla dzieci

Kury nie są zwierzętami agresywnymi i same z siebie nie atakują ludzi. Wystraszona kura ucieka, a nie walczy, więc największe ryzyko to zadrapanie pazurem przy nieumiejętnym trzymaniu albo dziobnięcie w rękę, gdy ptak wypatrzy w niej coś do jedzenia. Kury dziobią wszystko, co błyszczy, dlatego małe dziecko nie powinno zbliżać twarzy do ptaka, bo oko albo kolczyk także przyciągają uwagę. Dzieci do trzeciego roku życia nie zostawiaj z kurami bez dorosłego, nawet na chwilę.

Osobną sprawą jest kogut. Większość kogutów jest spokojna, ale część, zwłaszcza wiosną, broni stada i potrafi zaatakować nogami i ostrogami. Dla dorosłego to siniak, a dla kilkulatka uderzenie na wysokości twarzy. Kogut nie jest potrzebny do znoszenia jajek, więc w rodzinnym stadzie najprościej z niego zrezygnować. Jeśli już go masz i zaczyna skakać na ludzi, nie pozwalaj dzieciom wchodzić na wybieg samodzielnie. Ustal też prostą zasadę: do kurnika wchodzi się tylko za wiedzą rodziców.

Higiena: zasady, które chronią przed salmonellą

Zdrowo wyglądająca kura może być nosicielem bakterii z rodzajów Salmonella i Campylobacter, które znajdują się w odchodach, na piórach, na skorupkach jaj i w ściółce. Dorośli przechodzą zakażenie zwykle łagodnie, ale u małych dzieci biegunka i gorączka szybko prowadzą do odwodnienia. Ryzyko jest niewielkie, jeśli cała rodzina trzyma się kilku nawyków. Najtrudniej wyegzekwować je u dzieci poniżej piątego roku życia, które wkładają ręce do buzi, dlatego w tym wieku kontakt z ptakami zawsze powinien odbywać się pod okiem dorosłego. Gdy po kontakcie z kurami dziecko dostanie biegunki z gorączką, skontaktuj się z lekarzem i powiedz mu o ptakach.

• Mycie rąk wodą z mydłem po każdym dotknięciu kur, jajek, ściółki i sprzętu z kurnika, zawsze przed jedzeniem.
• Żadnego całowania i przytulania do twarzy. Kurę można głaskać po grzbiecie i trzymać na kolanach.
• Jedzenie i picie tylko poza wybiegiem. Kanapka w kurniku to prosta droga bakterii do buzi.
• Osobne buty do kurnika, zdejmowane przed wejściem do domu, i ubranie, które łatwo wyprać.
• Kury mieszkają na dworze. Nie wnoś ich do domu, a sprzęt myj na zewnątrz, nie w kuchennym zlewie.

Najlepsze rasy kur dla rodzin z dziećmi

O tym, czy kura da się pogłaskać, decyduje w dużej mierze rasa. Ciężkie, gęsto upierzone ptaki są powolne, mało lotne i z natury spokojne, więc łatwo je złapać i trudno wystraszyć. Lekkie rasy nieśne, takie jak Leghorn, są płochliwe i zrywają się do lotu przy gwałtownym ruchu, co małe dziecko szybko zniechęca.

Rasa	Charakter przy dzieciach	Waga kury	Jaja w roku
Orpington	bardzo łagodny, lubi towarzystwo, chętnie siedzi na kolanach	3-3,6 kg	160-200
Cochin	powolny, cierpliwy, prawie nie lata	3,5-4,5 kg	100-150
Brahma	olbrzym o spokojnym usposobieniu, dla starszych dzieci ze względu na wagę	3,5-4,5 kg	120-160
Sussex	ciekawski, przyjazny, nie ucieka przed ludźmi	2,8-3,2 kg	200-250
Plymouth Rock	spokojny, towarzyski, łatwy do oswojenia	2,8-3,4 kg	200-250
Australorp	zrównoważony i łagodny, a przy tym bardzo dobra nioska	2,5-3 kg	220-260

Jeśli zależy Ci jednocześnie na jajkach i łagodnym charakterze, najlepszym kompromisem są Sussex, Plymouth Rock i Australorp. Orpington, Cochin i Brahma niosą się słabiej i często kwoczą, ale trudno o lepsze kury do głaskania. Pamiętaj, że charakter zależy też od wychowania. Ptak z dużej fermy, który nie znał ludzkiej ręki, będzie nieufny bez względu na rasę, a kura oswajana od małego pójdzie za dzieckiem przez cały ogród.

Jak oswoić kury i nauczyć dziecko je trzymać

Oswajanie zaczyna się od jedzenia i cierpliwości. Niech dziecko usiądzie spokojnie na wybiegu, wysypie trochę ziarna obok siebie i poczeka, aż ptaki same podejdą. Po kilku dniach może podać przysmak na otwartej, płaskiej dłoni. Bieganie za kurami, krzyk i łapanie za ogon niweczą tygodnie pracy, bo dla kury wszystko, co ją goni, jest drapieżnikiem. Najprostsza zasada dla najmłodszych brzmi: karmimy tylko tym, co dał rodzic. Dobrymi nagrodami są ziarna słonecznika, kawałki ogórka i liście sałaty, a pełną listę znajdziesz w tekście Smakołyki dla kur.

Podnoszenia kury dziecko uczy się na siedząco. Ptaka chwyta się oburącz z góry, przytrzymując skrzydła przy tułowiu, a potem podpiera od spodu przedramieniem, tak by nogi miały oparcie. Nigdy nie podnosi się kury za skrzydła, nogi ani ogon. Jeśli zacznie się wyrywać, trzeba ją spokojnie postawić na ziemi, a nie puszczać z wysokości, bo ciężkie rasy łatwo uszkadzają sobie nogi.

Obowiązki przy kurach dobrane do wieku dziecka

Dzieci chętnie pomagają, jeśli zadanie jest na ich miarę i przynosi widoczny efekt. Zbieranie jajek sprawdza się niemal w każdym wieku, bo każde znalezione jajko jest małą nagrodą. Starszym dzieciom można stopniowo powierzać czynności, od których zależy dobrostan stada, ale ostateczna odpowiedzialność zawsze zostaje po stronie dorosłego. Dziecko zapomni o wodzie w upalny dzień, a kura nie może na tym ucierpieć.

Wiek dziecka	Co może robić	Rola dorosłego
Do 3 lat	oglądanie kur zza siatki, rzucanie ziarna przez ogrodzenie	stała obecność, bez kontaktu z ptakami i ściółką
3-5 lat	zbieranie jajek do koszyka, sypanie ziarna, głaskanie kury trzymanej przez dorosłego	towarzyszy przy każdej czynności i pilnuje mycia rąk
6-9 lat	karmienie i dolewanie wody, samodzielne zbieranie jajek, liczenie kur wieczorem	jest w pobliżu, sprawdza po dziecku
10-13 lat	poranne otwieranie i wieczorne zamykanie kurnika, wymiana ściółki w gniazdach, prowadzenie zeszytu jajek	kontroluje raz dziennie

Dobrym pomysłem jest wspólne nadanie kurom imion i zeszyt, w którym dziecko zapisuje liczbę zebranych jajek. Jeśli kupujecie młode kury, dzieci z niecierpliwością czekają na pierwsze jajko. Po czym poznać, że jest już blisko, przeczytasz w artykule Kiedy kury zaczynają się nieść?.

Czego kury uczą dzieci

Pierwsza lekcja to regularność. Kury trzeba nakarmić także w deszcz, w niedzielę i w dniu urodzin, a zwierzę nie przyjmuje wymówek. Druga to wiedza o tym, skąd bierze się jedzenie: dziecko, które samo wyjęło jajko z gniazda, inaczej patrzy na śniadanie. Trzecia to obserwacja przyrody. Hierarchia w stadzie, kąpiele piaskowe, pierzenie czy reakcja na cień jastrzębia są biologią oglądaną na żywo, a nie na ekranie.

Jest też lekcja najtrudniejsza. Kury żyją zwykle od pięciu do ośmiu lat, chorują, a czasem padają ofiarą lisa albo kuny. Dla wielu dzieci to pierwsze zetknięcie ze śmiercią zwierzęcia, które miało imię. Nie ukrywaj tego i nie podmieniaj ptaka po kryjomu. Spokojna rozmowa i wspólne pożegnanie pomagają dziecku bardziej niż unikanie tematu, a dbanie o resztę stada pokazuje, że troska ma sens także po stracie.

Wybieg i kurnik przyjazne rodzinie

Dzieci i kury nie powinny dzielić tej samej przestrzeni przez cały dzień. Piaskownica w zasięgu ptaków szybko staje się miejscem kąpieli piaskowych i toaletą, więc trzymaj ją poza wybiegiem i przykrywaj. Wybieg ogrodź tak, żeby kury nie wychodziły na trawnik, po którym dzieci biegają boso. Jak go zaplanować, opisujemy w poradniku Wybieg dla kur.

W kurniku liczy się wygoda małych rąk. Gniazda z klapą otwieraną od zewnątrz, na wysokości pasa dziecka, pozwalają zbierać jajka bez wchodzenia do środka i brudzenia butów. Praktyczne rozwiązania pokazujemy w tekście Gniazda do znoszenia jajek. Jeśli dopiero planujecie pierwsze stado, zacznijcie od naszego poradnika dla początkujących hodowców, a liczbę ptaków dobierzcie z pomocą artykułu Ile kur trzymać?.

Najczęstsze pytania o kury i dzieci