Masz młode kury od kilku miesięcy, codziennie rano zaglądasz do gniazd i wciąż nic. To normalne, bo kura zaczyna się nieść dopiero wtedy, gdy jej organizm jest gotowy, a nie wtedy, gdy kończy się nasza cierpliwość. U większości ras pierwsze jajko pojawia się między 18. a 24. tygodniem życia, ale rozrzut jest duży: lekkie nioski startują już w 16. tygodniu, a ciężkie rasy ozdobne potrafią czekać ponad pół roku. Poniżej znajdziesz terminy dla poszczególnych ras, sygnały zapowiadające pierwsze jajko i listę rzeczy, które ten moment przyspieszają albo opóźniają.
W skrócie
- większość kur zaczyna się nieść w wieku 18-24 tygodni, czyli między 4,5 a 6 miesiącem życia
- najwcześniej startują lekkie rasy nieśne i mieszańce towarowe, najpóźniej Brahma i Cochin
- pierwsze jajko zapowiadają: czerwony grzebień, kucanie i zainteresowanie gniazdem
- o terminie decydują rasa, długość dnia, żywienie i spokój w stadzie
- pierwsze jajka są małe i nieregularne, a nieśność stabilizuje się po kilku tygodniach
W jakim wieku kury zaczynają znosić jajka
Najwięcej zależy od rasy. Lekkie rasy nieśne dojrzewają najszybciej, bo od pokoleń selekcjonowano je właśnie pod tym kątem. Leghorn potrafi znieść pierwsze jajko już w 16. tygodniu, a popularne mieszańce towarowe, sprzedawane jako „kury przed nieśnością”, zaczynają zwykle między 18. a 22. tygodniem. Rasy ogólnoużytkowe, takie jak Rhode Island Red, Australorp, Sussex czy Plymouth Rock, potrzebują przeciętnie pięciu miesięcy.
Wiek pierwszego jajka według rasy (w tygodniach życia)
Wartości orientacyjne dla kur z wiosennego lęgu. Ptaki wyklute latem i jesienią zaczynają zwykle później, bo dojrzewają przy krótkim dniu.
Im cięższa kura, tym dłużej rośnie i tym później zaczyna się nieść. Wyandotte i zielononóżka kuropatwiana startują zwykle koło szóstego miesiąca, a Orpington, Ameraucana i Marans jeszcze trochę później. Na końcu stawki są olbrzymy: Brahma i Cochin, które pierwsze jajko znoszą często dopiero w siódmym albo ósmym miesiącu życia. To nie wada, tylko cecha rasy. Późno dojrzewające kury zwykle niosą się równiej zimą i dłużej zachowują dobrą kondycję.
| Typ kur | Przykładowe rasy | Pierwsze jajko |
|---|---|---|
| Lekkie rasy nieśne | Leghorn | 16-20 tygodni (ok. 4-4,5 miesiąca) |
| Mieszańce towarowe | kury sprzedawane jako „przed nieśnością” | 18-22 tygodnie (ok. 4,5-5 miesięcy) |
| Rasy ogólnoużytkowe | Rhode Island Red, Australorp, Sussex, Plymouth Rock | 18-24 tygodnie (ok. 4,5-5,5 miesiąca) |
| Rasy średnio późne | Wyandotte, zielononóżka, Orpington, Ameraucana, Marans | 22-30 tygodni (ok. 5-7 miesięcy) |
| Rasy ciężkie | Brahma, Cochin | 28-34 tygodnie (ok. 6,5-8 miesięcy) |
Pięć sygnałów, że pierwsze jajko jest blisko
Kura nie zaczyna się nieść z dnia na dzień. Na dwa, trzy tygodnie przed pierwszym jajkiem zmienia się jej wygląd i zachowanie, a uważny hodowca odczyta te sygnały bez trudu. Żaden z nich nie daje pewności w pojedynkę, ale gdy widzisz trzy albo cztery naraz, przygotuj gniazda.
- Czerwony, większy grzebień. U młodej kurki grzebień i dzwonki są małe i bladoróżowe. Przed nieśnością rosną i nabierają intensywnie czerwonego koloru.
- Kucanie. Gdy wyciągasz rękę nad kurę, ta przysiada, lekko rozkłada skrzydła i zastyga. To odruch związany z dojrzałością płciową i jeden z najpewniejszych znaków.
- Zainteresowanie gniazdem. Kura zagląda do budek, wchodzi do środka, mości ściółkę i wychodzi, niczego nie zostawiając.
- Nowe odgłosy i niepokój. Ptak chodzi po kurniku, szuka zacisznego kąta i głośniej gdacze, jakby czegoś szukał.
- Szerszy rozstaw kości łonowych. Po obu stronach kloaki wyczujesz dwie cienkie kostki. U kury gotowej do nieśności mieszczą się między nimi dwa albo trzy palce, u niedojrzałej tylko jeden.
Dobrym znakiem jest też większy apetyt. Organizm, który szykuje się do produkcji jaj, potrzebuje wyraźnie więcej białka i wapnia, więc młode kury zaczynają jeść łapczywiej i chętniej sięgają po kredę. W tym samym czasie kończy się ostatnie młodzieńcze pierzenie i ptak dostaje pełne, lśniące upierzenie dorosłej kury.
Od czego zależy termin pierwszego jajka
Poza rasą najważniejsze jest światło. Układ hormonalny kury reaguje na długość dnia i dopiero około 14 godzin światła na dobę daje organizmowi wyraźny sygnał do rozpoczęcia nieśności. Dlatego kurki wyklute w marcu i kwietniu dojrzewają w długie letnie dni i zaczynają o czasie. Te z lęgów lipcowych i sierpniowych osiągają właściwy wiek późną jesienią, kiedy dnia ubywa, i często czekają z pierwszym jajkiem aż do lutego lub marca.
Drugim czynnikiem jest żywienie. Młode kury powinny mniej więcej do 18. tygodnia życia dostawać paszę dla młodzieży, która ma mniej wapnia niż mieszanka dla niosek. Zbyt wczesne przejście na paszę nieśną obciąża nerki, a zbyt uboga dieta, oparta na samym ziarnie, opóźnia dojrzewanie nawet o kilka tygodni. Mieszankę dla niosek wprowadź, gdy zobaczysz pierwsze sygnały albo pierwsze jajko. Jak ułożyć jadłospis, opisujemy w przewodniku Czym karmić kury niosące?.
Trzecia sprawa to spokój i zdrowie. Przeprowadzka, dołączenie do nowego stada, atak drapieżnika albo ciasnota potrafią wstrzymać nieśność na dwa, trzy tygodnie. Tak samo działają pasożyty i choroby, bo organizm kieruje wtedy siły na obronę, a nie na produkcję jaj. Jeśli po przywiezieniu kur kupionych jako „przed nieśnością” nic się nie dzieje, daj im po prostu czas na oswojenie się z nowym miejscem.
Jak przygotować kurnik przed pierwszym jajkiem
Gniazda powinny być gotowe, zanim kury zaczną ich szukać, czyli mniej więcej od 16. tygodnia życia. Wystarczy jedno gniazdo na cztery lub pięć kur, ustawione w zacienionym, spokojnym miejscu i niżej niż grzędy, żeby ptaki w nim nie nocowały. W środku połóż czystą słomę albo trociny. Jak je zbudować i ustawić, przeczytasz w poradniku Gniazda do znoszenia jajek.
Młode kury nie wiedzą jeszcze, do czego służy gniazdo, dlatego warto im podpowiedzieć. Włóż do każdego sztuczne jajko, piłeczkę golfową albo gładki kamień podobnej wielkości. Kura, która widzi „jajko” w gnieździe, uznaje to miejsce za bezpieczne i chętniej zniesie tam własne. Dzięki temu unikniesz szukania jajek w pokrzywach i pod krzakami, a ptaki nie wyrobią sobie nawyku znoszenia na podłodze. W tym samym czasie wystaw osobne karmidło z kredą pastewną lub tłuczonymi muszlami.
Jak wyglądają pierwsze jajka
Pierwsze jajka młodej kury rzadko są wzorcowe. Zwykle są małe, ważą 35-45 g i dopiero po kilku tygodniach osiągają wielkość typową dla rasy. Zdarzają się jajka bez żółtka, wielkości orzecha włoskiego, a także takie z dwoma żółtkami, bo układ rozrodczy dopiero ustala swój rytm. Możesz też znaleźć jajko w miękkiej, błoniastej skorupce albo ze smużką krwi na powierzchni. Wszystko to mieści się w normie i mija samo.
Nieregularny jest też sam rytm. Na początku kura znosi jajko co dwa, trzy dni, czasem robi tydzień przerwy, a potem przez kilka dni niesie się codziennie. Po czterech do sześciu tygodniach cykl się wyrównuje i wtedy widać, na co ją naprawdę stać. Jeśli miękkie skorupki utrzymują się dłużej niż miesiąc, sprawdź, czy kury mają stały dostęp do wapnia i czy podstawą diety jest pełnowartościowa pasza. Kolor skorupki od początku odpowiada rasie, a skąd się bierze, wyjaśniamy w tekście Skąd bierze się kolor skorupki jajka?.
Kiedy brak jajek powinien niepokoić
Cierpliwość jest wskazana, ale ma swoje granice. Jeśli kura lekkiej albo ogólnoużytkowej rasy ma ponad 28 tygodni, dni są długie, a w gniazdach wciąż pusto, warto poszukać przyczyny. Zacznij od najprostszej: sprawdź, czy jajka nie lądują w ukrytym gnieździe gdzieś na wybiegu i czy nie wyjada ich sroka, szczur albo sama kura. Potem obejrzyj ptaki pod kątem pasożytów i oceń ich kondycję. Kura zbyt chuda albo wyraźnie otłuszczona zaczyna się nieść później.
Zimą brak jajek u młodych kur z późnego lęgu jest zjawiskiem naturalnym i nie wymaga leczenia. Można doświetlać kurnik rano do 14 godzin dnia, ale wielu hodowców woli pozwolić ptakom odpocząć i poczekać do wiosny. Jeśli natomiast kury już się niosły i nagle przestały, przyczyny są zwykle inne. Opisujemy je w artykule Dlaczego kura przestała się nieść?.
Najczęstsze pytania o początek nieśności
Najczęściej między 18. a 24. tygodniem życia. Lekkie rasy nieśne zaczynają już w 16. tygodniu, a ciężkie, takie jak Brahma i Cochin, dopiero w wieku 7-8 miesięcy.
Nie. Kura znosi jajka niezależnie od obecności koguta. Kogut jest potrzebny tylko wtedy, gdy z jajek mają się wykluć pisklęta.
W niewielkim stopniu. Pomaga pełnowartościowa pasza, spokój i długi dzień, ale wieku wynikającego z rasy nie da się przeskoczyć. Zbyt wczesne pobudzanie światłem i paszą dla niosek szkodzi młodym ptakom.
Najczęściej z powodu stresu po zmianie miejsca. Kury potrzebują dwóch, trzech tygodni, żeby poznać nowy kurnik i stado. Jesienią i zimą start opóźnia dodatkowo krótki dzień.
W pierwszych tygodniach jedno jajko co dwa, trzy dni, często z przerwami. Po czterech do sześciu tygodniach rytm się wyrównuje i kura osiąga nieśność typową dla swojej rasy.
Tak. Są mniejsze i bywają nieregularne, ale są w pełni wartościowe. Nie nadają się tylko do lęgu, bo z bardzo małych jaj wykluwają się słabe pisklęta.
Odnośnik zwrotny: Kura Leghorn – opis, charakter i wydajność nieśna - Wesołe Kurki