Ameraucana: kura znosząca niebieskie jajka

Niebieskie jajka w wytłaczance wyglądają jak pomalowane na Wielkanoc, a są dziełem samej kury. Ameraucana to amerykańska rasa, która znosi 150-200 takich jajek w roku i przekazuje ten kolor potomstwu w sposób przewidywalny. Rozpoznasz ją po puszystej brodzie, bokobrodach i łupkowych nogach. Wokół nazwy narosło jednak sporo zamieszania, bo jako kura Ameraucana sprzedawane bywają także Araukany i zwykłe mieszańce o zielonkawych jajkach. W tym tekście wyjaśniamy, czym te ptaki się różnią, skąd bierze się niebieska skorupka i jakich warunków potrzebuje ta rasa.

Skąd wzięła się Ameraucana

Historia zaczyna się w Ameryce Południowej, gdzie Indianie Mapuche na terenie dzisiejszego Chile od dawna trzymali kury znoszące niebieskie jaja. W pierwszej połowie XX wieku ptaki te trafiły do Stanów Zjednoczonych i wzbudziły sensację, ale okazały się trudne w hodowli. Amerykańscy hodowcy krzyżowali je więc z innymi rasami, żeby zachować kolor skorupki, a pozbyć się kłopotliwych cech. W latach 70. z tych krzyżówek wyselekcjonowano wyrównany typ, a w 1984 roku amerykański związek hodowców wpisał Ameraucanę do wzorca jako odrębną rasę.

Sama nazwa jest zbitką słów „amerykańska” i „Araucana”. Wzorzec opisuje kilka odmian barwnych, między innymi czarną, niebieską, białą, żółtą, pszeniczną i srebrzystą. W Europie rasa jest wciąż rzadka i nie we wszystkich krajach ma własny wzorzec. Dlatego czystej krwi ptaki najłatwiej znaleźć u hodowców zrzeszonych w związkach i klubach, a nie na targu.

Ameraucana, Araukana i Easter Egger: trzy różne kury

Araukana to rasa starsza, bliższa chilijskim przodkom. W typie uznawanym w Stanach Zjednoczonych nie ma ogona ani kości ogonowej, a po bokach głowy wyrastają jej kępki piór na skórnych wyrostkach, zwane kolczykami. Gen odpowiedzialny za te kępki jest letalny w podwójnej dawce, więc część zarodków zamiera przed wykluciem. Ameraucana tego problemu nie ma. Posiada normalny ogon, a zamiast kolczyków nosi brodę i bokobrody, czyli gęste pióra pod dziobem i na policzkach.

Easter Egger, po polsku nazywany czasem kurą wielkanocną, nie jest rasą, tylko mieszańcem, który odziedziczył gen niebieskiej skorupki. Takie kury mogą znosić jajka niebieskie, zielone, oliwkowe, a czasem kremowe, i nie da się tego przewidzieć po wyglądzie pisklęcia. W Polsce pod nazwami „ameraucana” i „araukana” sprzedaje się najczęściej właśnie mieszańce. To nic złego, jeśli zależy Ci tylko na kolorowych jajkach, bo bywają zdrowsze i lepiej się niosą. Jeśli jednak chcesz mieć rasę, zapytaj hodowcę o rodziców, poproś o pokazanie ich jajek i sprawdź cechy z poniższej tabeli.

Cecha	Ameraucana	Araukana (typ amerykański)	Easter Egger
Status	rasa ze wzorcem	rasa ze wzorcem	mieszaniec bez wzorca
Ogon	jest	brak	zwykle jest
Ozdoby głowy	broda i bokobrody	kolczyki	różnie, często broda
Kolor nóg	łupkowy	zielonkawy, wierzbowy	dowolny
Kolor jaj	niebieski	niebieski	niebieski, zielony, oliwkowy, kremowy

Jak wygląda Ameraucana

To kura średniej wielkości, lżejsza od ras ogólnoużytkowych: dorosła nioska waży 2-2,5 kg, a kogut 2,5-3 kg. Broda i bokobrody tworzą wokół głowy puszystą kryzę, przez którą ptak wygląda na pucołowatego. Grzebień jest groszkowy, czyli niski, z trzema rzędami drobnych guzków, a dzwonki są małe albo prawie niewidoczne. Nogi mają kolor łupkowy, od szaroniebieskiego po prawie czarny, a podeszwy stóp i skóra są białe.

Skąd bierze się niebieski kolor jajek

Za niebieską skorupkę odpowiada barwnik zwany oocyjaniną, pochodna biliwerdyny, która powstaje przy rozpadzie hemoglobiny. Kura wbudowuje go w skorupkę przez cały czas jej tworzenia, więc jajko jest niebieskie na wskroś, także od środka. Brązowy barwnik innych ras działa inaczej, bo osiada dopiero na powierzchni, i dlatego brązowe jajko ma w środku białą skorupkę. Cały mechanizm opisujemy dokładniej w tekście Skąd bierze się kolor skorupki jajka?.

Sama cecha jest skutkiem dawnej mutacji. Genetycy ustalili, że w genomie przodków tych kur zapisał się fragment retrowirusa, który uruchomił odkładanie barwnika w gruczole skorupkowym. Gen niebieskiej skorupki jest dominujący, więc wystarczy jedna jego kopia, żeby kura znosiła kolorowe jaja. Stąd biorą się jajka zielone i oliwkowe: to niebieska skorupka pokryta z wierzchu brązowym barwnikiem, na przykład po krzyżówce z kurą rasy Marans. Kolor nie wpływa na smak ani wartość odżywczą, bo o nich decyduje żywienie kury.

Nieśność: ile jajek znosi Ameraucana

Ameraucana znosi 150-200 jajek w roku, czyli trzy lub cztery tygodniowo w sezonie. Jajko waży 50-60 g i ma mocną skorupkę. Na pierwsze trzeba poczekać dłużej niż u większości ras, bo młode kury zaczynają dopiero między 24. a 28. tygodniem życia. Terminy dla innych ras znajdziesz w artykule Kiedy kury zaczynają się nieść?.

Odcień skorupki jest cechą konkretnej kury i u jednej bywa bladoniebieski, a u innej wyraźnie turkusowy. Najintensywniejszy kolor mają jajka na początku sezonu, a pod jego koniec skorupka zwykle jaśnieje, co jest zjawiskiem normalnym. Kwoczenie zdarza się u tej rasy rzadko, więc przerwy na wysiadywanie nie zabierają wielu jajek. Niebieskie jajka przechowuje się tak samo jak wszystkie inne, a zasady zebraliśmy w poradniku Jak przechowywać jajka z własnego chowu?.

Cecha	Ameraucana
Typ użytkowy	nieśny i ozdobny, średnio lekki
Liczba jaj w roku	150-200
Kolor i waga jaja	niebieskie, 50-60 g
Wiek pierwszego jajka	24-28 tygodni
Waga kury	2-2,5 kg
Waga koguta	2,5-3 kg
Kwoczenie	rzadko
Temperament	czujny, ruchliwy, samodzielny
Lotność	średnia, młode kury przefruwają niski płot

Charakter i zachowanie w stadzie

Ameraucana jest aktywna, ciekawa otoczenia i dość niezależna. Chętnie przeszukuje wybieg w poszukiwaniu owadów i szybko reaguje na cień ptaka drapieżnego, co na otwartym terenie jest dużą zaletą. Temperamentem plasuje się pośrodku skali: nie jest tak ufna jak Orpington, ale też nie tak nerwowa jak Leghorn. Ptaki brane na ręce od pisklęcia i karmione z dłoni oswajają się dobrze, natomiast dorosłe, kupione z dużego stada, długo zachowują dystans.

Kurnik, wybieg i żywienie

Rasa nie ma szczególnych wymagań. W kurniku wystarczy 0,3-0,5 m² podłogi i 20-25 cm grzędy na kurę oraz jedno gniazdo na cztery lub pięć niosek. Na wybiegu zaplanuj co najmniej 4 m² na sztukę i ogrodzenie o wysokości około 1,8 m, bo lekkie, młode kury potrafią przefrunąć niższy płot. Mały grzebień groszkowy i krótkie dzwonki prawie nie ulegają odmrożeniom, dlatego Ameraucana znosi zimę lepiej niż rasy z dużym grzebieniem pojedynczym. Warunkiem jest suchy kurnik bez przeciągów.

W żywieniu obowiązują te same zasady co u innych niosek: pełnoporcjowa mieszanka z 16-17% białka, około 110-120 g dziennie na kurę, a do tego kreda lub muszle w osobnym karmidle. Żaden dodatek do paszy nie pogłębi niebieskiego koloru skorupki, bo zależy on od genów, a nie od diety. Jedyną rzeczą, na którą warto zwracać uwagę, jest broda. Przy otwartych poidłach moczy się i brudzi, a zimą może obmarzać, dlatego lepiej sprawdzają się poidła kropelkowe lub wąskie rynienki.

Ameraucana na tle innych ras

Ameraucanę wybiera się dla koloru jajek, nie dla ich liczby. Jeśli chcesz mieć w koszyku całą paletę barw, połącz ją z rasami o białej, kremowej i czekoladowej skorupce. Poniższe zestawienie pokazuje, ile jajek dają takie kury i jak różnią się charakterem. Wartości są orientacyjne i zależą od linii hodowlanej.

Rasa	Jaja w roku	Kolor skorupki	Waga kury	Charakter
Ameraucana	150-200	niebieska	2-2,5 kg	czujny, samodzielny
Marans	150-200	ciemnobrązowa, czekoladowa	2,6-3,2 kg	spokojny, zrównoważony
Leghorn	250-300	biała	1,7-2,2 kg	ruchliwy, płochliwy
Sussex	200-250	kremowa	2,8-3,2 kg	łagodny, ciekawski
Australorp	220-260	jasnobrązowa	2,5-3 kg	spokojny, łagodny

Dla kogo jest Ameraucana

To dobra rasa dla osób, które mają już kilka niosek i chcą urozmaicić stado oraz zawartość koszyka. Poradzi sobie z nią także początkujący, bo jest zdrowa, odporna na mróz i niewybredna. Trzeba tylko pogodzić się z dwiema rzeczami: na pierwsze jajko czeka się ponad pół roku, a rocznie jest ich o kilkadziesiąt mniej niż od typowej nioski. Największą trudnością pozostaje zakup. Jeśli zależy Ci na pewnym niebieskim kolorze, kup dorosłe kury, które już się niosą, albo pisklęta od hodowcy, który pokaże Ci jajka ich matek.

Najczęstsze pytania o kury Ameraucana