Leghorn: biała maszyna do jajek

Jeśli marzysz o kurniku, z którego codziennie wychodzisz z pełnym koszyczkiem, kura Leghorn jest kandydatką numer jeden. Dobrze prowadzona nioska tej rasy znosi 250-300 białych jajek w roku, czyli pięć albo sześć tygodniowo. Je przy tym mniej niż cięższe rasy, wcześnie zaczyna się nieść i prawie nigdy nie przerywa pracy na kwoczenie. Ma też swoje wady: jest płochliwa, głośna i świetnie lata. Zanim więc kupisz pierwsze kury Leghorn, sprawdź, czy ich temperament pasuje do Twojego ogrodu.

Skąd pochodzi kura Leghorn

Leghorn wywodzi się z lekkich, wiejskich kur hodowanych od stuleci w Toskanii. Nazwa to angielska wersja nazwy portu Livorno, z którego w pierwszej połowie XIX wieku wypłynęły do Ameryki Północnej pierwsze ptaki. Amerykańscy hodowcy szybko zauważyli, że niepozorne włoskie kury niosą się lepiej niż miejscowe, i zaczęli je konsekwentnie selekcjonować pod kątem liczby jaj. W 1874 roku rasa trafiła do amerykańskiego wzorca drobiu, a w tym samym dziesięcioleciu dotarła do Wielkiej Brytanii, skąd rozeszła się po Europie.

Dalsza historia rasy to już historia jajka na naszym stole. Białe Leghorny stały się podstawą niemal wszystkich współczesnych linii towarowych znoszących białe jaja, więc kury z dużych ferm są ich bliskimi krewniaczkami. W przydomowych kurnikach spotkasz zarówno ptaki z linii użytkowych, nastawione na nieśność, jak i wystawowe, dobierane pod kątem wyglądu. Te drugie są zwykle nieco cięższe i znoszą wyraźnie mniej jaj. Kupując kury, zapytaj więc hodowcę, z jakiej linii pochodzą.

Jak wygląda Leghorn

To kura lekka, smukła i wyraźnie „sportowa” w sylwetce. Ma długi grzbiet, wysoko noszony ogon, żółte nogi i żółty dziób. Najbardziej charakterystyczny jest duży, pojedynczy grzebień: u koguta stoi prosto, u kury po kilku zębach przewiesza się na bok i częściowo zasłania jedno oko. Zausznice są białe, co u kur zwykle idzie w parze z białą skorupką jaj. Dorosła kura waży 1,7-2,2 kg, a kogut 2,2-2,7 kg.

Najpopularniejsza jest odmiana biała i to ona odpowiada za opinię „maszyny do jajek”. Wzorce hodowlane opisują jednak kilkanaście odmian barwnych, między innymi kuropatwianą (brązową), czarną, żółtą, srebrzystą i jastrzębiatą. Odmiany kolorowe niosą się zwykle trochę słabiej niż biała, ale w zamian są mniej widoczne dla jastrzębia na zielonym wybiegu. Istnieje też wersja z grzebieniem różyczkowym, który leży płasko na głowie i lepiej znosi mróz. Jest również Leghorn miniaturowy, dobry do bardzo małych ogrodów.

Charakter i zachowanie

Leghorn jest energiczny, czujny i niezależny. Większość dnia spędza w ruchu: grzebie, poluje na owady, sprawdza każdy kąt wybiegu i jako pierwszy podnosi alarm, gdy na niebie pojawi się drapieżnik. Dzięki tej czujności dobrze radzi sobie na dużych, otwartych wybiegach, bo trudno go zaskoczyć. Ta sama cecha oznacza jednak płochliwość. Nagły ruch albo hałas potrafi wywołać w stadzie popłoch, a złapanie dorosłej kury wymaga cierpliwości.

To nie jest kura do przytulania i nie będzie siedzieć na kolanach jak Cochin. Jeśli zależy Ci na ptakach łatwych do oswojenia, zwłaszcza przy dzieciach, lepiej wybierz Orpingtona lub Sussexa. Leghorny wychowane od pisklęcia i spokojnie karmione z ręki stają się ufniejsze, ale rezerwę zachowują na całe życie. Są też głośniejsze od ras ciężkich, zwłaszcza po zniesieniu jajka. W stadzie mieszanym bywają ruchliwe i przepychają się do karmy, lecz rzadko są naprawdę agresywne.

Nieśność: ile jajek znosi Leghorn

Kura z dobrej linii użytkowej znosi w pierwszym roku 250-300 jaj, a rekordzistki przekraczają 300. Jajka są białe, ważą 55-65 g i mają mocną skorupkę, o ile kura dostaje dość wapnia. Młode kurki zaczynają się nieść bardzo wcześnie, zwykle między 16. a 20. tygodniem życia, czyli kilka tygodni przed rasami ogólnoużytkowymi. Więcej o tym, po czym poznać zbliżające się pierwsze jajko, przeczytasz w artykule Kiedy kury zaczynają się nieść?.

Najlepsze są dwa pierwsze sezony. Potem liczba jaj spada z każdym rokiem, za to same jajka robią się większe. Leghorn prawie nigdy nie kwoczy, więc nie robi przerw na wysiadywanie, ale z tego samego powodu nie odchowa Ci piskląt. Jeśli planujesz własny lęg, potrzebujesz inkubatora albo kwoki innej rasy. Zimą, przy krótkim dniu, nieśność słabnie jak u każdej kury, a jesienią przerywa ją pierzenie.

Cecha	Leghorn
Typ użytkowy	nieśny, lekki
Liczba jaj w roku	250-300, w najlepszych liniach ponad 300
Kolor i waga jaja	białe, 55-65 g
Wiek pierwszego jajka	16-20 tygodni
Waga kury	1,7-2,2 kg
Waga koguta	2,2-2,7 kg
Kwoczenie	bardzo rzadko
Temperament	ruchliwy, czujny, płochliwy
Lotność	wysoka, potrafi przefrunąć niskie ogrodzenie

Kurnik i wybieg dla Leghorna

Leghorn nie ma wygórowanych wymagań, ale potrzebuje ruchu. Najlepiej czuje się na dużym wybiegu, gdzie sam znajduje sporą część pożywienia, dlatego przyjmij co najmniej 4 m² na kurę, a jeśli możesz, daj więcej. Na małej, zamkniętej powierzchni te ptaki szybko się nudzą, a wtedy zaczyna się wydziobywanie piór. Pamiętaj też o lotności. Ogrodzenie powinno mieć około 2 metrów albo siatkę rozpiętą od góry, bo niższy płot dorosła kura pokona bez rozbiegu.

W kurniku wystarczy standardowe wyposażenie: grzęda, na której każda kura ma 20-25 cm miejsca, oraz jedno gniazdo na cztery lub pięć niosek. Lekkie Leghorny chętnie siadają wysoko, więc grzędy mogą wisieć wyżej niż dla ras ciężkich. Jak zaplanować całość, opisujemy w poradniku Jak zbudować idealny kurnik. Ważna jest sucha ściółka i wentylacja bez przeciągów, bo to wilgoć, a nie sama temperatura, najczęściej odpowiada za zimowe kłopoty.

Sam mróz Leghorn znosi przyzwoicie, słabym punktem jest tylko duży grzebień. Przy kilkunastu stopniach poniżej zera jego końcówki mogą się odmrozić, zwłaszcza u kogutów. Pomaga suchy kurnik i szeroka grzęda, na której ptak siada płasko i ogrzewa łapy piórami. Podczas krótkich fal mrozu wielu hodowców smaruje dodatkowo grzebień cienką warstwą wazeliny. Upały znosi lepiej niż większość ras, bo jest lekki i ma duży grzebień, przez który oddaje ciepło.

Żywienie nioski, która pracuje na pełnych obrotach

Kura, która znosi jajko prawie codziennie, potrzebuje pełnowartościowej paszy. Podstawą powinna być mieszanka dla niosek o zawartości około 16-17% białka, a ziarno i resztki z kuchni traktuj wyłącznie jako dodatek. Leghorn zjada około 100-110 g paszy dziennie, czyli mniej niż rasy ciężkie, więc w przeliczeniu na jedno jajko jest jedną z najtańszych kur w utrzymaniu. Osobno, w oddzielnym karmidle, zostaw kredę pastewną lub tłuczone muszle, żeby każda kura mogła uzupełniać wapń według potrzeb. Szczegółowy jadłospis znajdziesz w przewodniku Czym karmić kury niosące?.

Leghorn na tle innych popularnych ras

Żadna rasa nie jest najlepsza we wszystkim. Leghorn wygrywa liczbą jaj i niskim zużyciem paszy, ale przegrywa łagodnością i przydatnością na rosół. Poniższe zestawienie pomoże Ci ocenić, czy to dobry wybór, czy może lepiej połączyć go w stadzie ze spokojniejszą rasą. Wartości są orientacyjne i zależą od linii hodowlanej.

Rasa	Jaja w roku	Kolor skorupki	Waga kury	Charakter
Leghorn	250-300	biała	1,7-2,2 kg	ruchliwy, płochliwy
Australorp	220-260	jasnobrązowa	2,5-3 kg	spokojny, łagodny
Rhode Island Red	200-260	brązowa	2,5-3 kg	pewny siebie, odporny
Sussex	200-250	kremowa	2,8-3,2 kg	łagodny, ciekawski
Zielononóżka kuropatwiana	140-180	kremowa	1,8-2,3 kg	żywy, samodzielny

Zalety i wady rasy

Największe atuty Leghorna to wydajność i oszczędność. Trudno o kurę, która z kilograma paszy zrobi więcej jajek, a do tego wcześnie zaczyna, nie kwoczy i dobrze znosi upały. Na dużym wybiegu sama zdobywa sporo pokarmu i potrafi uciec przed drapieżnikiem. Jest też po prostu zdrowa i żywotna, o ile ma ruch i suchy kurnik.

Wady wynikają z tego samego temperamentu. Leghorn jest płochliwy, głośny i trudno go oswoić, więc nie sprawdzi się jako kura dla małych dzieci. Wymaga wysokiego ogrodzenia, a w ciasnym kojcu źle się czuje. Duży grzebień bywa kłopotliwy zimą, a lekka tuszka oznacza, że po zakończeniu nieśności nie ma z niej wiele mięsa. Biała odmiana jest wreszcie dobrze widoczna z powietrza, co na otwartym terenie przyciąga jastrzębie.

Dla kogo jest Leghorn

To dobra kura dla każdego, kto liczy przede wszystkim jajka i ma do dyspozycji spory, dobrze ogrodzony wybieg. Sprawdzi się w większym stadzie, w sadzie albo na łące, gdzie może cały dzień wędrować. Początkujący poradzą sobie z nią bez trudu, jeśli nie oczekują ptaka do głaskania i zadbają o wysokie ogrodzenie. W małym miejskim ogródku, tuż przy płocie sąsiada, lepszym wyborem będzie spokojniejsza i cichsza rasa. Jeśli dopiero planujesz pierwsze stado, zacznij od naszego poradnika dla początkujących hodowców.

Najczęstsze pytania o kury Leghorn