Sussex: elegancka dama z angielskiego sadu

Biała kura z czarnym kołnierzem na szyi, która sama podchodzi do furtki, to prawie na pewno kura Sussex. Ta stara angielska rasa łączy trzy cechy, które rzadko idą w parze: łagodny charakter, przyzwoitą nieśność na poziomie 200-250 jajek w roku i solidną, mięsną tuszkę. Nie bije rekordów w żadnej z tych konkurencji, ale w żadnej też nie zawodzi. Dlatego kury Sussex od ponad stu lat poleca się osobom, które zakładają pierwszy kurnik i chcą mieć stado bez niespodzianek. Poniżej znajdziesz konkretne liczby, wymagania i porównanie z innymi rasami ogólnoużytkowymi.

Skąd pochodzi Sussex, rasa kury z południa Anglii

Sussex wywodzi się z hrabstwa o tej samej nazwie w południowo-wschodniej Anglii, które przez stulecia zaopatrywało londyńskie targi w drób. Często powtarza się, że podobne kury chodziły tam już za Rzymian albo Normanów, ale to tradycja, a nie udokumentowany fakt. Pewne informacje zaczynają się w XIX wieku. W 1845 roku na pierwszej londyńskiej wystawie drobiu pokazano ptaki opisane jako kury z Sussex lub Kentu, a w 1903 roku powstał klub hodowców, który uporządkował wzorzec rasy.

Przez pierwszą połowę XX wieku Sussex był w Wielkiej Brytanii podstawową kurą mięsną i jedną z głównych niosek. Wyparły go dopiero wyspecjalizowane mieszańce towarowe, które rosną szybciej albo niosą się lepiej, ale robią tylko jedną z tych rzeczy. W przydomowych kurnikach rasa nigdy nie straciła popularności, bo tu liczy się wszechstronność i spokój w stadzie. Ptaki z linii użytkowych niosą się zwykle lepiej niż wystawowe, dobierane głównie pod kątem rysunku piór. Przy zakupie warto więc zapytać hodowcę, ile jajek znoszą matki jego kur.

Jak wygląda Sussex i jakie ma odmiany

To kura średnio ciężka, o szerokim, płaskim grzbiecie, głębokiej piersi i prostokątnej sylwetce. Ma pojedynczy, niezbyt duży grzebień, czerwone zausznice, białą skórę oraz jasne, nieopierzone nogi. Dorosła kura waży 2,8-3,2 kg, a kogut 3,5-4,1 kg, więc ptak jest wyraźnie masywniejszy od lekkich niosek. Upierzenie przylega do ciała i nie jest tak puszyste jak u Orpingtona, dzięki czemu Sussex wygląda zgrabniej, niż wskazywałaby waga.

Najbardziej znana jest odmiana gronostajowa, po angielsku Light Sussex: biała, z czarnym rysunkiem na szyi, czarnym ogonem i czarnymi końcami skrzydeł. Druga pod względem popularności jest porcelanowa (Speckled), czyli mahoniowa z czarno-białymi końcówkami piór, które z każdym pierzeniem robią się bardziej nakrapiane. Wzorce opisują też odmianę czerwoną, żółtą, brązową, srebrzystą i białą. Odmiana gronostajowa ma dodatkową zaletę praktyczną. Po skrzyżowaniu takich kur z kogutem Rhode Island Red płeć piskląt widać po kolorze puchu już w dniu wyklucia.

Charakter: spokojna i ciekawska

Sussex jest jedną z najłatwiejszych do oswojenia ras. Kury chodzą za człowiekiem po ogrodzie, zaglądają do wiadra i szybko uczą się jeść z ręki, zwłaszcza gdy mają z nim kontakt od pisklęcia. Rzadko wpadają w panikę, więc łatwo je złapać, obejrzeć i przenieść. Z tego powodu dobrze sprawdzają się w rodzinach, w których kurami zajmują się także najmłodsi. Jak bezpiecznie połączyć jedno z drugim, opisujemy w artykule Kury a dzieci.

W stadzie Sussex zajmuje zwykle środek hierarchii. Nie zaczepia innych kur, ale przy rasach bardzo energicznych bywa odpychany od karmidła, dlatego w stadzie mieszanym postaw dwa punkty z paszą. Koguty tej rasy uchodzą za łagodne wobec ludzi, choć zdarzają się wyjątki, jak u każdej rasy. Ciekawość ma też gorszą stronę: Sussex chętnie wchodzi na grządki i potrafi w godzinę przekopać świeżo obsiany zagon.

Nieśność: ile jajek znosi kura Sussex

Dobra nioska z linii użytkowej znosi 200-250 jajek w roku, czyli cztery albo pięć tygodniowo w szczycie sezonu. Skorupka jest kremowa, czasem z lekko różowawym odcieniem, a jajko waży 55-60 g. Młode kury zaczynają się nieść między 20. a 24. tygodniem życia, podobnie jak inne rasy ogólnoużytkowe. Po czym poznać, że pierwsze jajko jest blisko, przeczytasz w tekście Kiedy kury zaczynają się nieść?.

Sussex ma opinię kury, która niesie się zimą lepiej niż wiele innych ras. Krótki dzień ogranicza jednak nieśność także u niej, więc od listopada do stycznia jajek będzie wyraźnie mniej. Do pełnej produkcji kura potrzebuje około 14 godzin światła na dobę. Co możesz zrobić w chłodnej części roku, podpowiadamy w poradniku Sezonowa pielęgnacja kur. Część kur wiosną kwoczy i jest wtedy troskliwą matką, ale instynkt ten nie jest tak silny jak u Cochina, więc przerwy w nieśności nie są uciążliwe.

Cecha	Sussex
Typ użytkowy	ogólnoużytkowy, średnio ciężki
Liczba jaj w roku	200-250
Kolor i waga jaja	kremowe, 55-60 g
Wiek pierwszego jajka	20-24 tygodnie
Waga kury	2,8-3,2 kg
Waga koguta	3,5-4,1 kg
Kwoczenie	umiarkowane, u części kur
Temperament	łagodny, ciekawski, ufny
Lotność	niska, wystarcza ogrodzenie 1,2-1,5 m

Kurnik i wybieg dla kur Sussex

Sussex dobrze znosi zarówno swobodny wybieg, jak i zamkniętą wolierę, o ile nie jest w niej ciasno. Przyjmij 0,3-0,5 m² podłogi kurnika i co najmniej 4 m² wybiegu na kurę. Ptaki tej rasy są za ciężkie na dalekie loty, więc zwykle wystarcza ogrodzenie o wysokości 1,2-1,5 m. Na grzędzie zaplanuj 25-30 cm na sztukę i zawieś ją nie wyżej niż 50-60 cm, żeby kury nie obijały nóg przy zeskakiwaniu. Gniazdo powinno przypadać na cztery lub pięć niosek, a całość planowania ułatwi Ci poradnik Jak zbudować idealny kurnik.

Gęste upierzenie i nieduży grzebień sprawiają, że mróz nie jest dla tej rasy problemem, jeśli w kurniku jest sucho i nie ma przeciągów. Gorzej bywa latem. Przy temperaturze powyżej 30 stopni kury dyszą z otwartym dziobem, odstawiają skrzydła od ciała i przestają jeść. Zapewnij im wtedy cień krzewów lub zadaszenia, kilka poideł z chłodną wodą i dobrą wentylację kurnika nocą.

Żywienie: apetyt, którego trzeba pilnować

Podstawą diety powinna być pełnoporcjowa mieszanka dla niosek o zawartości 16-17% białka. Kura tej wielkości zjada około 120-130 g paszy dziennie, czyli nieco więcej niż lekkie rasy nieśne. Kredę pastewną albo tłuczone muszle podawaj w osobnym karmidle, żeby każda nioska sama uzupełniała wapń. Szczegóły jadłospisu znajdziesz w przewodniku Czym karmić kury niosące?.

Sussex ma duży apetyt i skłonność do tycia, a otłuszczona kura niesie się słabiej i gorzej znosi upały. Ziarno traktuj więc jako dodatek podawany po południu, garść na kilka kur, a nie jako główny posiłek. Najprostszą kontrolą jest ręka: u kury w dobrej kondycji mostek jest wyczuwalny, ale nie ostry.

Sussex na tle innych ras ogólnoużytkowych

Sussex konkuruje głównie z rasami o podobnym przeznaczeniu, które dają i jajka, i mięso. Różnice w nieśności są między nimi niewielkie, więc o wyborze decydują zwykle charakter, kolor skorupki i wygląd. Najbliżej mu do Plymouth Rocka, który jest równie spokojny i podobnie się niesie. Wartości w tabeli są orientacyjne i zależą od linii hodowlanej.

Rasa	Jaja w roku	Kolor skorupki	Waga kury	Charakter
Sussex	200-250	kremowa	2,8-3,2 kg	łagodny, ciekawski
Plymouth Rock	200-250	jasnobrązowa	2,8-3,4 kg	spokojny, towarzyski
Australorp	220-260	jasnobrązowa	2,5-3 kg	spokojny, łagodny
Rhode Island Red	200-260	brązowa	2,5-3 kg	pewny siebie, odporny
Orpington	160-200	jasnobrązowa	3-3,6 kg	bardzo łagodny, powolny

Zalety i wady rasy

Największą zaletą Sussexa jest przewidywalność. Kura jest łagodna, zdrowa, nie ucieka przez płot i nie wymaga specjalnych warunków, a przy tym daje cztery lub pięć jajek tygodniowo. Koguty, których nie zostawiasz w stadzie, mają przyzwoitą tuszkę, co w chowie przydomowym wciąż ma znaczenie.

Wad jest mniej, ale warto je znać. Sussex źle znosi upały, łatwo się zatucza i je więcej niż lekka nioska, więc jedno jajko kosztuje nieco więcej paszy. Jasne odmiany są dobrze widoczne z powietrza, co na otwartym terenie zwiększa ryzyko ataku jastrzębia. Ufność wobec ludzi przenosi się niestety także na psy i lisy, dlatego wybieg musi być porządnie zabezpieczony. Jeśli liczysz wyłącznie jajka, więcej da Ci Leghorn.

Dla kogo jest Sussex

To rasa dla początkujących, dla rodzin z dziećmi i dla każdego, kto chce mieć w ogrodzie spokojne stado o ładnym wyglądzie. Sprawdzi się w małym kurniku na trzy lub cztery kury, bo nie potrzebuje ogromnego wybiegu i nie hałasuje ponad miarę. Jeśli dopiero planujesz pierwsze kury, zacznij od naszego poradnika dla początkujących hodowców.

Najczęstsze pytania o kury Sussex