Zanim pierwsze kury zamieszkają w ogrodzie, kurnik musi być wyposażony, bo ptaki potrzebują wody, paszy i miejsca do spania już pierwszego wieczoru. Dobra wiadomość jest taka, że akcesoria dla hodowcy kur to krótka lista, a większość rzeczy kupuje się albo robi raz na wiele lat. Część sprzętu jest niezbędna od pierwszego dnia, część wyraźnie ułatwia życie, a reszta może spokojnie poczekać. Poniżej dzielimy wyposażenie kurnika na te trzy grupy i podajemy, ile czego potrzeba dla stada trzech, pięciu i dziesięciu kur.
W skrócie
- od pierwszego dnia potrzebne są: poidło, karmnik, grzędy, gniazda, ściółka i pasza
- na kurę licz 20-25 cm grzędy, 0,5 l zapasu wody i 100-130 g paszy dziennie
- jedno gniazdo wystarcza na 4-5 niosek, ale dwa to rozsądne minimum
- najbardziej przydatny dodatek to automatyczna klapa zamykająca kurnik o zmierzchu
- apteczkę i klatkę do izolacji przygotuj, zanim będą potrzebne
Wyposażenie kurnika: co naprawdę jest potrzebne
Początkujący hodowcy często kupują za dużo gadżetów, a zapominają o podstawach. Kura do zdrowego życia potrzebuje sześciu rzeczy: czystej wody, pełnowartościowej paszy, grzędy do spania, gniazda do znoszenia jaj, suchej ściółki i bezpiecznego zamknięcia na noc. Poniższa tabela pokazuje, co kupić od razu, a z czym można poczekać do pierwszej zimy albo pierwszego wyjazdu.
| Sprzęt | Do czego służy | Kiedy potrzebny |
|---|---|---|
| Poidło | stały dostęp do czystej wody | od pierwszego dnia |
| Karmnik | pasza bez rozgrzebywania i strat | od pierwszego dnia |
| Grzędy | suchy i bezpieczny nocleg | od pierwszego dnia |
| Gniazda | czyste jajka w jednym miejscu | przed pierwszym jajkiem |
| Ściółka | sucha podłoga, mniej amoniaku | od pierwszego dnia |
| Pojemnik na paszę | ochrona przed wilgocią i gryzoniami | od pierwszego dnia |
| Automatyczna klapa | zamykanie kurnika o zmierzchu | warto od początku |
| Apteczka i klatka do izolacji | pomoc choremu lub rannemu ptakowi | warto od początku |
| Podgrzewana podstawa pod poidło | woda bez lodu w mrozy | przed pierwszą zimą |
| Zegar sterujący światłem, waga | kontrola nieśności i kondycji stada | może poczekać |
Poidło i karmnik
Woda jest ważniejsza niż pasza. Kura wypija 200-300 ml dziennie, a w upały dwa razy więcej, i już kilka godzin bez picia odbija się na nieśności. Poidło powinno mieć zapas co najmniej 0,5 l na kurę i stać albo wisieć tak, żeby jego krawędź była na wysokości grzbietu ptaka. To samo dotyczy karmnika, bo naczynie stojące na ziemi w godzinę wypełnia się ściółką.
Na początek wystarczy jedno podwieszane poidło i jeden karmnik z zasobnikiem, w którym mieści się pasza na kilka dni. Przy stadzie większym niż pięć, sześć kur lepiej dać dwa punkty z wodą, żeby słabsze ptaki nie były odpędzane. Wybór między poidłem dzwonowym, smoczkowym i kubeczkowym oraz między karmnikiem tubowym a paśnikiem z pedałem zależy od wielkości stada i tego, czy masz kłopot z wróblami i gryzoniami. Wszystkie typy, ich zalety i wady porównujemy w osobnym poradniku Pojniki i karmniki dla kur.
Grzędy do spania
Kury instynktownie śpią nad ziemią. Bez grzęd nocują na podłodze albo w gniazdach, brudzą pióra i jajka, a stały kontakt z wilgotną ściółką sprzyja pasożytom i chorobom skóry. Wystarczy drewniany drążek o szerokości 4-5 cm z zaokrąglonymi krawędziami, na którym każda kura ma 20-25 cm miejsca, a ptak rasy ciężkiej 30 cm. Dla ras ogólnoużytkowych zawiesza się go 60-90 cm nad podłogą, a dla ciężkich znacznie niżej.
Grzędy można zrobić samodzielnie z heblowanej kantówki w jedno popołudnie i jest to jeden z najtańszych elementów wyposażenia. Ważne, żeby drążki dało się wyjmować do czyszczenia i żeby wisiały wyżej niż gniazda. Dokładne wymiary dla poszczególnych ras, rozstaw drążków i instrukcję budowy krok po kroku znajdziesz w tekście Grzędowiska dla kur.
Gniazda do znoszenia jajek
Bez gniazd kury znoszą jajka w przypadkowych miejscach: w kącie kurnika, pod krzakiem, w pokrzywach przy płocie. Jedno gniazdo wystarcza na cztery lub pięć niosek, lecz nawet przy trzech kurach warto przygotować dwie budki. Powinny stać w zacisznym, zacienionym miejscu i niżej niż grzędy, inaczej staną się sypialnią.
Gniazdem może być zwykła drewniana skrzynka o boku około 30 cm wyłożona słomą, więc nie jest to duży wydatek. Młode kury zaczynają się nimi interesować na kilka tygodni przed pierwszym jajkiem i wtedy budki muszą być już gotowe. Wymiary dla ras lekkich i ciężkich, sposoby montażu oraz opis gniazda, z którego jajko stacza się do zakrytej szuflady, zebraliśmy w poradniku Gniazda do znoszenia jajek.
Ściółka, pasza i dodatki mineralne
Podłogę kurnika wyściel warstwą około 10 cm trocin, wiórów, sieczki ze słomy albo ściółki konopnej. Jej zadaniem jest wchłanianie wilgoci z odchodów, bo to wilgoć i amoniak, a nie zimno, najbardziej szkodzą kurom. Który materiał sprawdza się najlepiej i jak często go wymieniać, opisujemy w tekście Ściółka w kurniku.
Na powitanie stada kup worek pełnoporcjowej mieszanki dla niosek, która zawiera 16-17% białka. Dorosła kura zjada jej 100-130 g dziennie, więc pięć ptaków zużywa w miesiącu około 15-20 kg. Paszę trzymaj w szczelnym pojemniku z pokrywą, najlepiej metalowym, bo worek zostawiony w szopie w kilka dni znajdą myszy. Osobno, w małym karmidle, wystaw kredę pastewną albo tłuczone muszle jako źródło wapnia na skorupki. Jak ułożyć jadłospis, wyjaśnia przewodnik Czym karmić kury niosące?, a o dodatkach piszemy w artykule Witaminy i minerały dla kur.
Ile czego potrzeba: przelicznik dla małego stada
Najłatwiej zaplanować zakupy, licząc wszystko na jedną kurę i mnożąc przez wielkość stada. Poniższe wartości dotyczą kur ras lekkich i ogólnoużytkowych. Dla ras ciężkich, takich jak Brahma czy Cochin, przyjmij 30 cm grzędy na ptaka i większe gniazda. Zapas wody podajemy dla umiarkowanej pogody, a latem warto go podwoić. Jak rozplanować ten sprzęt we wnętrzu, podpowiada poradnik Jak zbudować idealny kurnik.
| Wyposażenie | 3 kury | 5 kur | 10 kur |
|---|---|---|---|
| Długość grzędy | 60-75 cm | 100-125 cm | 200-250 cm |
| Liczba gniazd | 1-2 | 2 | 2-3 |
| Zapas wody na dobę | 1,5 l | 2,5 l | 5 l |
| Pasza na dobę | 300-390 g | 500-650 g | 1-1,3 kg |
Bardzo przydatne od początku
Na pierwszym miejscu jest automatyczna klapa do wylotu, sterowana zegarem albo czujnikiem zmierzchu. Zamyka kurnik, gdy ptaki są już na grzędach, i otwiera go rano, więc nie musisz wracać do domu przed zmrokiem ani wstawać o świcie. Większość strat w przydomowych stadach to skutek jednego wieczoru, kiedy ktoś zapomniał zamknąć drzwiczki. Jakie jeszcze zabezpieczenia warto zastosować, opisujemy w artykule Ochrona przed drapieżnikami.
Druga rzecz to apteczka. Powinny się w niej znaleźć: środek do odkażania ran, jałowe gaziki i bandaż elastyczny, nożyczki, pęseta, jednorazowe rękawiczki, wazelina oraz elektrolity do wody na czas upałów. Do tego potrzebna jest klatka albo duży karton z otworami, w którym odizolujesz chorą lub poranioną kurę od stada. Leków nie kupuj na zapas i nie podawaj na własną rękę, bo o leczeniu decyduje lekarz weterynarii. Postępowanie w nagłych przypadkach znajdziesz w poradniku Pierwsza pomoc dla kury.
Sprzęt na zimę i rzeczy, które mogą poczekać
Przed pierwszą zimą pomyśl o wodzie. Podgrzewana podstawa pod poidło albo poidło z grzałką oszczędza noszenia ciepłej wody dwa lub trzy razy dziennie. Jeśli chcesz podtrzymać nieśność w najkrótsze dni, potrzebny będzie zegar sterujący oświetleniem, który wydłuży dzień do około 14 godzin. Co jeszcze zmienia się w kurniku wraz z porami roku, opisuje poradnik Sezonowa pielęgnacja kur.
Bez pośpiechu możesz dokupić koszyk na jajka, termometr do kurnika, wagę kuchenną do ważenia jajek i kontrolowania masy ptaków, grube rękawice do pracy przy siatce oraz myjkę ciśnieniową do wiosennych porządków. Warto za to od pierwszego dnia prowadzić notes hodowcy, bo nic nie kosztuje, a bardzo pomaga. Zapisuj w nim liczbę jajek, daty pierzenia, objawy chorób i terminy sprzątania. Kiedy poidło, karmnik, grzędy i gniazda są już na miejscu, a ściółka rozłożona, kurnik jest gotowy na przyjęcie mieszkańców. Jak wybrać pierwsze ptaki i przeprowadzić je przez pierwsze tygodnie, podpowiada nasz poradnik dla początkujących hodowców.
Najczęstsze pytania o akcesoria dla kur
Zamykany kurnik z grzędami i gniazdami, poidło, karmnik, ściółka oraz pełnoporcjowa pasza dla niosek. Do tego szczelny pojemnik na paszę i osobne naczynie z kredą pastewną lub muszlami.
Dla pięciu kur wystarczą dwa gniazda i 100-125 cm grzędy, czyli 20-25 cm na ptaka. Dla ras ciężkich trzeba przyjąć 30 cm grzędy na kurę i większe budki.
Nie jest niezbędna, ale to najbardziej przydatny dodatek. Zamyka kurnik o zmierzchu i otwiera rano, więc chroni stado przed lisem i kuną także wtedy, gdy wracasz późno do domu.
Zwykle nie. Dorosłe kury dobrze znoszą mróz, jeśli kurnik jest suchy, wentylowany i bez przeciągów. Ważniejsze od ogrzewania jest to, żeby woda w poidle nie zamarzała.
Środek do odkażania ran, gaziki, bandaż, nożyczki, pęseta, rękawiczki, wazelina i elektrolity. Leków nie podaje się na własną rękę, a przy poważniejszych objawach trzeba skonsultować się z lekarzem weterynarii.
Dla kilku kur wystarczy jedno podwieszane poidło o pojemności 3-5 l i jeden karmnik z zasobnikiem. Oba naczynia powinny wisieć na wysokości grzbietu kury, żeby ptaki nie wrzucały do nich ściółki.